خانه » نگرانیهای پوستی » اگزما (آتوپیک درماتیت)
درد، گرما، تورم و چرک سریع پیشرفتکننده؛ تب؛ لنفادنوپاتی؛ ممکن است به سلولیت، باکتریمی یا سپسیس منجر شود؛ نیاز به آنتیبیوتیک سیستمیک یا بستری شدن دارد
شروع حاد در بزرگسال بعد از ۴۰ سالگی ممکن است نشانه بیماری سیستمیک زمینهای (بدخیمی، سندرم پارانئوپلاستیک، اختلال غدد درونریز) یا عوارض دارویی باشد؛ نیاز به بررسی کامل سیستمیک
بیماری مداوم علیرغم بهینهسازی درمان موضعی ممکن است نشانه وضعیت همپوشانی ناشناخته (درماتیت تماسی، گال، عفونت قارچی)، تشخیص نادرست، یا نیاز به تشدید به درمان سیستمیک/بیولوژیک باشد
عفونت منتشر ویروس هرپس سیمپلکس روی پوست اگزماتوز؛ خطر ویرمی، آنسفالیت یا درگیری چند عضو؛ وزیکولهای خوشهای روی بستر اریتماتوز؛ تب؛ علائم سیستمیک
شدیدترین علامت؛ اغلب شبها بدتر میشود؛ باعث میل مداوم به خراشیدن و همچنین عفونت ثانویه میشود
لکههای قرمز یا صورتی روی پوست روشن؛ بنفش یا قهوهای روی پوست تیره؛ نشانه فعال بودن التهاب
پوست رطوبت طبیعی خود را از دست میدهد؛ بافت زبر و پوستهپوسته؛ اغلب قبل از التهاب ظاهر میشود
تاولهای کوچک پر از مایع در فاز حاد؛ با پاره شدن ترشح میکنند؛ بیشتر در صورت و چینهای پوست
در بیماری مزمن، پوست ضخیم میشود با خطوط برجسته؛ نتیجه خراشیدن مکرر؛ بیشتر روی دستها و آرنجها
پلکهای پایینی تیره و ضخیم با چینهای مشخص؛ هایپرپیگمنتاسیون اطراف چشم؛ در کودکان شایع است
تاولها و فرسایشهایی را با خشک شدن پوسته تشکیل میدهند؛ ترشح و پوسته نشانه عفونت ثانویه محتمل
لبههای مشخص و الگوی تماس (مثلاً جای ساعت)؛ پاچ تست مثبت؛ قبلاً تماس با آلرژن؛ بدون سابقه آتوپی خانوادگی
پلاکهای قرمز با لبههای کاملاً مشخص و پوسته نقرهای ضخیم؛ بیشتر روی سطوح اکستانسور (آرنج، زانو)؛ سوزش بهجای خارش
روی سر، صورت (چینهای بینی-لب) و قفسه سینه؛ ظاهر چرب با پوسته زرد؛ خارش خفیفتر؛ بدون خارش شدید اگزما
سابقه تماس شغلی با محرکها؛ ارتباط زمانی با محل کار؛ فقط روی دستها؛ تست مثبت برای آلرژنهای شغلی
پوستههای فراگیر شبیه پوست ماهی؛ غیرالتهابی؛ پایه ژنتیکی متفاوت (جهش FLG مجزا)؛ بدون خارش شدید اگزما
برای این نوع پوست در این نوبت، مرحله خاصی وجود ندارد.
پایه اصلی درمان اگزما؛ استفاده روزانه رطوبت پوست را حفظ و مانع سد پوستی را بازسازی میکند؛ فرمهای مختلف شامل کرم، پماد، لوسیون (پماد بیشترین اثر انسداد دارد). حداقل دوبار روزانه پس از شستشو بلافاصله استفاده شود.
درمان ضدالتهابی خط اول؛ قدرتهای خفیف تا متوسط (کلاس ۴ تا ۷) بدون نسخه موجود؛ التهاب را کاهش و خارش را تسکین میدهد؛ روزانه یکبار روی مناطق آسیبدیده تا بهبودی. پماد برای نواحی خشک، کرم برای صورت و چینها.
ویتامین B۳؛ سد پوستی را با افزایش سرامیدها و اسیدهای چرب آزاد بهبود میبخشد؛ از دست رفتن آب پوستی (TEWL) را تا ۲۰٪ کاهش میدهد. غلظت ۰.۵ تا ۲٪ مؤثر؛ دوبار روزانه (صبح و شب) در فرمول مرطوبکننده یا سرم اعمال شود
لیپیدهای بین سلولی لایه شاخی پوست را ترمیم میکنند؛ محصولات حاوی سرامید بهبود معنیداری در نمره SCORAD (P=۰.۰۰۰۱) نشان میدهند. غلظت ترکیبی ۳ تا ۵٪؛ روزانه بهعنوان بخشی از مرطوبکننده استفاده شود.
اثر ضدالتهابی و ضدخارش؛ در غلظت ۲٪ کاهش ۷۳٪ نمره خارش گزارش شده؛ واسطههای التهابی را مهار میکند. در فرمولهای مرطوبکننده؛ موضعی دوبار روزانه.
خواص حفاظتی و ضدالتهابی؛ به حفظ مانع سد پوستی کمک میکند؛ اکساید روی یا امولینتهای حاوی روی برای محافظت مانع. روزانه روی مناطق آسیبدیده یا مستعد خشکی.
اگزفولیانت BHA در غلظتهای پایین؛ به ترمیم مانع هنگام ترکیب با سرامیدها کمک میکند؛ برای نواحی ضخیمشده (lichenified) مفید. غلظت ۰.۵ تا ۲٪ در فرمولهای ترکیبی؛ شبها یا طبق دستور.
درمان کمکی برای اگزمای متوسط تا شدید؛ کلنیزاسیون استافیلوکوکوس اورئوس را کاهش میدهد؛ محلول سفیدکننده ۰.۰۰۵٪ استفاده میشود. دوبار در هفته، ۵ تا ۱۰ دقیقه در حمام (نیم فنجان سفیدکننده در وان پر آب).
مهارکننده کالسینورین؛ فسفاتاز کالسینورین را مسدود و فعالسازی سلهای T و تولید سیتوکینهای التهابی را مهار میکند؛ در غلظت ۰.۱٪ معادل کورتیکواستروئیدهای متوسطالقوه. بهبود ۹۰٪+ در ۳۷٪ بزرگسالان و ۴۱٪ کودکان در ۱۲ هفته. موضعی دوبار روزانه؛ ترجیحاً برای نواحی حساس (صورت، گردن).
مهارکننده کالسینورین با قدرت کمتر از تاکرولیموس؛ بهطور انتخابی فعالسازی سلهای T و ماست سل را مهار میکند؛ ۴۱٪ پاک یا تقریباً پاک در ۶ هفته در مقابل ۲۰٪ در گروه دارونما. برای اگزمای خفیف تا متوسط، بهویژه موارد کودکان و اگزمای صورت. دوبار روزانه موضعی.
مهارکننده فسفودیاستراز-۴ (PDE4)؛ cAMP در سلولهای درمال را افزایش و سیتوکینهای التهابی (TNF-α، IL-2) را کاهش میدهد؛ جایگزین غیراستروئیدی برای اگزمای خفیف تا متوسط. مکانیسم منحصربهفرد متمایز از TCS و TCI. دوبار روزانه موضعی.
مهارکننده JAK1/JAK2؛ سیگنالینگ سیتوکینهای التهابی متعدد را مسدود میکند؛ اولین مهارکننده JAK تأییدشده برای استفاده موضعی در اگزما؛ در متاآنالیز شبکه جزء مؤثرترین درمانهای موضعی ضدالتهابی رتبهبندی شده. دوبار روزانه موضعی.
آنتیبادی مونوکلونال ضد IL-4Rα؛ زیرواحد آلفای گیرنده IL-4 را مسدود و سیگنالینگ IL-4 و IL-13 را مهار میکند؛ اولین بیولوژیک تأییدشده برای اگزما. نرخ پاسخ EASI-75: ۴۳.۳٪ در هفته ۱۶؛ بهبودهای پایدار در SCORAD و IGA. دوز: ۳۰۰-۴۰۰ میلیگرم زیرجلدی بارگذاری، سپس ۲۰۰ یا ۳۰۰ میلیگرم زیرجلدی هر ۲ هفته.
مهارکننده انتخابی JAK1؛ مسیر سیتوکین وسیعتری نسبت به مسدودکنندههای انتخابی IL-4Rα مهار میکند؛ برتر از دوپیلوماب: EASI-75 ۷۱.۰٪ در مقابل ۶۱.۱٪ دوپیلوماب؛ EASI-100: ۲۷.۹٪ در مقابل ۷.۶٪. شروع سریع: کاهش ۸.۸٪ در بدترین خارش NRS در هفته ۱ در مقابل ۰.۱٪ دوپیلوماب. روزانه یکبار خوراکی.
مؤثر برای اگزمای متوسط تا شدید منتشر؛ التهاب و خارش را کاهش میدهد؛ نور UV سلولهای T تنظیمکننده ضدالتهابی را فعال و سطح IgE را کاهش میدهد. فرکانس ۲ تا ۳ بار در هفته معمول؛ پاسخ وابسته به دوز تجمعی. درمان کلبدن برای بیماری گسترده؛ پروفایل ایمنی خوب.
بسیار مؤثر برای ضایعات موضعی؛ درمان نواحی خاص را امکانپذیر میکند و پوست سالم را حفظ میکند؛ UVB متمرکز اثر ضدالتهابی هدفمند ارائه میدهد. غیرتهاجمی؛ معمولاً جلسات ۱۰ دقیقهای؛ درمان هفتگی. برای پلاکهای باقیمانده یا اگزمای سر و گردن مفید.
بهویژه برای حملات حاد و بیماری شدید مؤثر؛ عمیقتر از UVB نفوذ میکند؛ مسیرهای ضدالتهابی متفاوت از UVB؛ سلولهای دندریتیک را فعال میکند. در مراکز تخصصی استفاده میشود؛ جایگزین مؤثر اما خط اول نیست.
نفوذ داروهای موضعی را افزایش میدهد؛ درمان انسدادی ارائه میکند؛ از دست رفتن آب پوستی را کاهش میدهد. پس از اعمال درمان موضعی، گاز یا باند مرطوبشده اعمال و با لایه خشک پوشیده میشود. کوتاهمدت برای حملات حاد یا استفاده متناوب مزمن.
کنترل سریع حملات حاد شدید؛ معمولاً اثر ضدالتهابی سریعی ارائه میدهد؛ سرکوبی ایمنی گسترده؛ تسکین سریع علائم. دستورالعملهای بینالمللی استفاده معمول را منع میکنند؛ خطرات افزایشیافته با استفاده طولانیمدت (سرکوب آدرنال، پوکی استخوان، اثرات متابولیک). محدود به حملات حاد و شدید که به سایر درمانها پاسخ نمیدهند؛ فقط کوتاهمدت (روزها تا چند هفته).
در دوران بارداری و شیردهی، امولینتها، سرامیدها، نیاسینامید و کورتیکواستروئیدهای موضعی خفیف تا متوسط عموماً ایمن هستند و استفاده کوتاهمدت از آنها آتروفی پوستی ایجاد نمیکند. تاکرولیموس و پیمکرولیموس موضعی جذب حداقلی دارند و عموماً ایمن در نظر گرفته میشوند. کریزابورول (طبقه C) عموماً ایمن اما با احتیاط. مهارکنندههای JAK (اوپادسیتینیب، باریسیتینیب، آبروسیتینیب) و بیولوژیکها (دوپیلوماب) در بارداری از استفاده خودداری شود؛ اگرچه بیولوژیکهای مونوکلونال به دلیل اندازه بزرگ (عبور ناکارآمد از جفت) روی پایه موردی بحث میشوند. کورتیکواستروئیدهای سیستمیک فقط در موارد شدید و تحت نظارت دقیق پزشک.
• کورتیکواستروئیدهای قوی طولانیمدت: ممکن است باعث نازک شدن پوست، تلهآنژیکتازی و کبودی شوند؛ از استفاده بیش از ۲ هفته متوالی بدون نظارت پزشک خودداری کنید
• مهارکنندههای JAK خوراکی: هشدار جعبه سیاه FDA برای خطر عفونتهای جدی، لخته خون و بدخیمی؛ نیاز به نظارت آزمایشگاهی منظم (CBC، آنزیمهای کبدی)
• دوپیلوماب: خطر افزایشیافته اختلالات سطح چشم (کونژنکتیویت، بلفاریت)؛ معاینات چشمی پایه و دورهای توصیه میشود
• فتوتراپی: از داروهای فتوسنسیتایزر (تتراسایکلینها، NSAIDهای دوز بالا) هنگام درمان با UV خودداری کنید
کورتیکواستروئیدهای موضعی کلاس I-III (فوققوی تا قوی) نیاز به نسخه دارند؛ کلاس IV-VII (متوسط تا خفیف) برخی بدون نسخه موجودند. تاکرولیموس، پیمکرولیموس، کریزابورول، روکسولیتینیب موضعی نیاز به نسخه دارند. تمام بیولوژیکها (دوپیلوماب، ترالوکینوماب، نمولیزوماب) و مهارکنندههای JAK خوراکی (اوپادسیتینیب، باریسیتینیب، آبروسیتینیب) نیاز به نسخه دارند و نیازمند نظارت متخصص. کورتیکواستروئیدهای سیستمیک برای استفاده معمول در اگزما توسط دستورالعملهای بینالمللی منع شدهاند.
خیر، اگزما (اتوپیک درماتیت) اصلاً واگیرنیست و از طریق تماس پوستی، استفاده مشترک از حوله یا لباس منتقل نمیشود. اگزما یک وضعیت التهابی با واسطه ایمنی است که ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی (مانند جهش ژن فیلاگرین)، اختلال عملکرد مانع سد پوستی و پاسخ ایمنی نابهنجار است. میتوانید با فرد مبتلا به اگزما تماس داشته باشید بدون نگرانی از ابتلا.
خارش شبانه اگزما به دلایل متعددی شدیدتر میشود: (۱) در شب حواسپرتی کمتر است و توجه بیشتری به خارش معطوف میشود؛ (۲) دمای بدن طبیعتاً در شب افزایش مییابد که باعث خارش بیشتر میشود؛ (۳) از دست رفتن رطوبت پوست (TEWL) در طول شب بیشتر است؛ (۴) سطح کورتیزول بدن که اثر ضدالتهابی دارد در شب کاهش مییابد. استفاده از مرطوبکننده غنی قبل از خواب، خنک نگهداشتن اتاق خواب و پوشیدن لباسهای نرم پنبهای میتواند کمککننده باشد.
اگزما (اتوپیک درماتیت) یک بیماری مزمن است که در حال حاضر درمان قطعی ندارد، اما با مدیریت مناسب کاملاً قابل کنترل است. تقریباً ۸۰٪ کودکان مبتلا تا بزرگسالی بهبود قابل توجهی تجربه میکنند یا علائم آنها کاملاً برطرف میشود. در بزرگسالان، اگزما معمولاً بهصورت دورههای فعال (فلر) و بهبودی (رمیشن) خود را نشان میدهد. با استفاده منظم از مرطوبکنندهها، اجتناب از محرکها و در صورت نیاز درمانهای دارویی، بیشتر افراد میتوانند زندگی طبیعی و راحتی داشته باشند.
دستورالعملهای AAD حذف معمول غذایی را توصیه نمیکنند مگر اینکه آلرژن خاصی شناسایی شده باشد. برخی افراد ممکن است به غذاهای خاص (شیر، تخممرغ، بادامزمینی، سویا، گندم، ماهی) واکنش نشان دهند، اما این فردی است و نیاز به تست آلرژی دارد. حذف خودسرانه گروههای غذایی میتواند منجر به کمبود مواد مغذی شود و توصیه نمیشود. در صورتی که مشکوک به آلرژی غذایی هستید، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید تا تست مناسب انجام شود.
باید فوراً به پزشک مراجعه کنید اگر: (۱) علائم عفونت ثانویه دارید (درد شدید، تورم، چرک، تب، لنفادنوپاتی)؛ (۲) اگزما علیرغم درمانهای بدون نسخه بهبود نیافته یا بدتر شده؛ (۳) وزیکولهای خوشهای دردناک ظاهر شدند (نشانه احتمالی اگزمای هرپتیکوم که نیاز به درمان فوری دارد)؛ (۴) اگزما از خواب شبانه یا فعالیتهای روزانه جلوگیری میکند؛ (۵) علائم سیستمیک مانند تب، لرز یا احساس بیماری عمومی دارید. در این موارد نیاز به ارزیابی پزشکی و احتماناً درمانهای تجویزی قویتر دارید.
بسیاری از درمانهای اگزما در بارداری ایمن هستند. امولینتها، سرامیدها، نیاسینامید و کورتیکواستروئیدهای موضعی خفیف تا متوسط عموماً بیخطر هستند و استفاده کوتاهمدت آنها آتروفی پوستی ایجاد نمیکند. تاکرولیموس و پیمکرولیموس موضعی جذب حداقلی دارند و معمولاً ایمن در نظر گرفته میشوند. با این حال، مهارکنندههای JAK خوراکی (اوپادسیتینیب، باریسیتینیب) و برخی بیولوژیکها در بارداری از استفاده خودداری شوند. همیشه قبل از استفاده از هر دارو با پزشک زنان یا درماتولوژیست خود مشورت کنید.
پیشگیری از عود اگزما شامل: (۱) استفاده روزانه مرطوبکننده (حداقل دوبار در روز، بهویژه بلافاصله پس از حمام)؛ (۲) حمامهای کوتاه (۵-۱۰ دقیقه) با آب ولرم نه داغ؛ (۳) استفاده از پاککنندههای ملایم بدون صابون و بدون عطر؛ (۴) اجتناب از محرکهای شناختهشده مانند پارچههای خشن، عطرها، دترجنتهای قوی؛ (۵) مدیریت استرس که میتواند باعث فلر شود؛ (۶) پوشیدن لباسهای نرم پنبهای؛ (۷) نگهداشتن ناخنها کوتاه برای جلوگیری از خراشیدگی. این اقدامات حفظ مانع پوستی و کاهش التهاب را تسهیل میکنند.
اگزما و پسوریازیس هر دو شرایط التهابی پوستی هستند اما تفاوتهای کلیدی دارند: (۱) اگزما معمولاً با خارش شدید همراه است در حالی که پسوریازیس بیشتر سوزش و گزگز دارد؛ (۲) اگزما لبههای نامشخص دارد، پسوریازیس پلاکهای کاملاً مشخص با لبههای برجسته؛ (۳) اگزما پوسته نازک دارد، پسوریازیس پوسته ضخیم نقرهای؛ (۴) اگزما بیشتر در چینهای پوست (داخل آرنج، پشت زانو)، پسوریازیس بیشتر روی سطوح اکستانسور (بیرون آرنج، جلوی زانو) و سر؛ (۵) اگزما اغلب سابقه خانوادگی آتوپی دارد، پسوریازیس سابقه خانوادگی پسوریازیس. تشخیص قطعی توسط درماتولوژیست.
بله، استرس یک محرک شناختهشده برای فلرهای اگزما است. استرس باعث افزایش کورتیزول و سایر هورمونهای استرس میشود که میتوانند التهاب را تشدید و عملکرد مانع سد پوستی را بدتر کنند. همچنین استرس چرخه خارش-خراشیدن را تشدید میکند. برای مدیریت استرس: (۱) تکنیکهای آرامسازی مانند مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق؛ (۲) ورزش منظم که اندورفینها را افزایش میدهد؛ (۳) خواب کافی (۷-۹ ساعت شبانه)؛ (۴) مشاوره یا CBT برای مدیریت استرس مزمن؛ (۵) حمایت اجتماعی و گروههای پشتیبانی برای بیماران اگزما.
بهترین انتخاب لباس برای افراد مبتلا به اگزما: (۱) پارچههای نرم طبیعی مانند پنبه ۱۰۰٪ که پوست را تحریک نمیکنند؛ (۲) اجتناب از پارچههای خشن مانند پشم، نایلون یا پلیاستر که میتوانند خارش را تشدید کنند؛ (۳) لباسهای گشاد که اصطکاک با پوست را کاهش میدهند؛ (۴) شستن لباسهای جدید قبل از پوشیدن برای حذف مواد شیمیایی؛ (۵) استفاده از مایع لباسشویی بدون عطر و رنگ؛ (۶) اجتناب از نرمکنندههای پارچه که میتوانند محرک باشند. پارچههای مخصوص اگزما (مانند پارچههای نقرهای ضدمیکروبی) نیز موجود هستند.
درمانهای جدید برای اگزمای متوسط تا شدید بسیار مؤثر هستند: دوپیلوماب (Dupixent) اولین بیولوژیک تأییدشده با نرخ پاسخ EASI-75 حدود ۴۳٪ در ۱۶ هفته و بهبود سریع خارش در عرض ۱ هفته؛ مهارکنندههای JAK خوراکی مانند اوپادسیتینیب حتی برتر از دوپیلوماب با EASI-75 حدود ۷۱٪ و شروع سریعتر. این داروها برای بیماران مقاوم به درمانهای سنتی طراحی شدهاند و کیفیت زندگی را بهطور قابل توجهی بهبود میبخشند. با این حال، نیاز به نظارت منظم دارند (معاینات چشمی برای دوپیلوماب، آزمایشهای خون برای JAK inhibitorها) و عوارض احتمالی دارند.
فتوتراپی (نور UV) برای اگزمای متوسط تا شدید منتشر که به درمانهای موضعی پاسخ نمیدهد، مؤثر است. باریکباند UVB (NB-UVB) شایعترین نوع است که ۲-۳ بار در هفته انجام میشود. مکانیسم عمل: نور UV سلولهای T تنظیمکننده ضدالتهابی را فعال میکند، سطح IgE را کاهش میدهد و التهاب پوست را تسکین میدهد. لیزر اکسایمر ۳۰۸ نانومتر برای ضایعات موضعی مؤثرتر است. مزایا: بدون داروی سیستمیک، ایمن برای بارداری (با نظارت پزشک). معایب: نیاز به مراجعات مکرر به کلینیک، احتمال سوختگی آفتاب در صورت دوز بیش از حد، خطر طولانیمدت افزایش سرطان پوست (کم).

