اگر آکنه شدید بهطور ناگهانی در سنین بالای ۲۵ سالگی و بدون سابقه قبلی ظاهر شود، ممکن است نشاندهنده اختلالات هورمونی مثل سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، تومورهای ترشحکننده آندروژن یا مشکلات غدد آدرنال یا تخمدان باشد. در این صورت حتماً باید توسط متخصص معاینه شوید.
اگر آکنه همراه با رشد موهای زائد (هیرسوتیسم)، ریزش موی سر بهصورت الگوی مردانه، قاعدگی نامنظم یا افزایش وزن ناگهانی باشد، ممکن است نشانه تولید بیش از حد هورمونهای مردانه باشد. این شرایط نیاز به آزمایشهای خونی و ارزیابی دقیق دارند.
اگر آکنه پس از ۳-۴ ماه درمان صحیح با داروهای موضعی یا خوراکی بهبود نیافت، باید ارزیابی پزشکی دقیقتری انجام شود.
آکنه در کودکان زیر ۱ سال یا بین ۱-۶ سالگی نادر است و ممکن است نشانه اختلالات هورمونی زمینهای باشد که نیاز به بررسی بیشتر دارد.
آکنه ندولوکیستیک شدید که همراه با درد شدید، تورم، قرمزی گسترده و ترشح چرک است، ممکن است نشاندهنده عفونت ثانویه باکتریایی یا آکنه فولمینانس (نوعی نادر و شدید) باشد. این حالت نیاز به درمان فوری با آنتیبیوتیک و احتماناً ایزوترتینوئین دارد.
منافذ مسدود شده که بهصورت نقاط سیاه (باز) یا برآمدگیهای سفید کوچک (بسته) ظاهر میشوند.
برآمدگیهای قرمز و محسوس کمتر از ۵ میلیمتر که حاوی چرک نیستند و ممکن است دردناک باشند.
جوشهایی با مرکز سفید یا زرد پر از چرک که با قرمزی و التهاب همراه هستند.
تودههای سفت و دردناک بزرگتر از ۵ میلیمتر که در عمق پوست قرار دارند و معمولاً هفتهها طول میکشند.
ضایعات بزرگ، نرم و دردناک پر از چرک که میتوانند منجر به اسکار شوند.
افزایش تولید سبوم باعث میشود پوست صورت، بهویژه در ناحیه T (پیشانی، بینی، چانه)، چرب و براق بهنظر برسد.
پوست اطراف جوشها قرمز، متورم و ممکن است گرم و حساس باشد.
پس از بهبود جوشها، ممکن است فرورفتگیها، برجستگیها یا لکههای تیره باقی بمانند.
روزاسه کومدون ندارد و با تلهآنژکتازی (رگهای عنکبوتی) و فلاشینگ همراه است. معمولاً در افراد بالای ۳۰ سال شروع میشود.
فولیکولیت با عفونت باکتریایی یا قارچی فولیکولهای مو همراه است و معمولاً جوشها حول تار موی مشخص قرار دارند. به درمان آنتیبیوتیکی معمول آکن
پاپولهای قرمز کوچک اطراف دهان با حاشیه روشن اطراف لبها. معمولاً با استفاده از کورتیکواستروئیدهای موضعی بدتر میشود.
عفونت با کنه دمودکس که باعث پاپولها و پوستولهای صورت میشود. معمولاً خارش بیشتری دارد و به درمانهای معمول آکنه پاسخ ضعیف میدهد.
کیستهای کوچک سفید سطحی که معمولاً در اطراف چشمها دیده میشوند. برخلاف کومدونها، التهابی نیستند و نیاز به استخراج فیزیکی دارند.
برآمدگیهای کوچک زبر روی بازوها، رانها یا گونهها که به دلیل انباشتگی کراتین در فولیکولها ایجاد میشوند. غیرالتهابی هستند و با لمس زبرند.
شروع ناگهانی جوشهای یکنواخت (همه شبیه هم) بدون کومدون، اغلب بعد از شروع داروهایی مثل کورتیکواستروئیدها، لیتیوم یا داروهای ضد تشنج. سابقه دارویی کلید تشخیص است.
پاپولهای کوچک یکنواخت و خارشدار روی پیشانی، سینه و پشت که به درمانهای معمول آکنه پاسخ نمیدهند. ناشی از رشد بیش از حد مخمر مالاسزیا است و با ضدقارچها درمان میشود.
نکته: صبح از مواد محرک قوی مثل رتینوئید خودداری کنید. تمرکز روی محافظت و آمادهسازی پوست است.
نکته: برای پوست خشک و حساس مستعد آکنه، تمرکز بر تقویت سد پوست و آبرسانی حیاتی است.
نکته: رتینوئیدها را با غلظت پایین و چند شب در هفته شروع کنید و بهتدریج افزایش دهید.
نکته: اگر پوست شما بسیار حساس است، رتینوئید را با روش Sandwich استفاده کنید: مرطوبکننده → رتینوئید → مرطوبکننده.
یکی از مؤثرترین درمانهای بدون نسخه برای آکنه که با کشتن باکتری کوتیباکتریوم آکنس کار میکند. در غلظتهای ۲.۵٪، ۵٪ و ۱۰٪ موجود است و مطالعات نشان میدهند همه غلظتها اثربخشی یکسانی دارند. بهصورت ژل، کرم یا شوینده استفاده میشود.
یک بتا هیدروکسی اسید که با نفوذ در منافذ و حل کردن سلولهای مرده پوست، سرسیاهها و سرسفیدها را کاهش میدهد. معمولاً در غلظتهای ۰.۵ تا ۲٪ در شویندهها، تونرها و لوسیونهای موضعی موجود است.
مادهای با خواص ضدباکتری، ضدالتهابی و روشنکننده که هم جوشهای التهابی را کاهش میدهد و هم لکهای ناشی از آکنه را روشن میکند. در غلظت ۱۰٪ بدون نسخه و ۲۰٪ با نسخه موجود است.
فرم فعال ویتامین B3 که تولید چربی پوست را کاهش میدهد، التهاب را آرام میکند و سد محافظ پوست را تقویت میکند. معمولاً در غلظت ۲ تا ۱۰٪ در سرمها و کرمهای مرطوبکننده استفاده میشود.
استفاده روزانه از ضدآفتاب طیف گسترده غیرکومدوژنیک برای جلوگیری از تیره شدن لکهای آکنه و محافظت از پوست در برابر آسیب نور ماورای بنفش ضروری است. فرمولهای ژل یا لوسیون سبک را انتخاب کنید.
حتی پوست چرب و مستعد آکنه نیاز به رطوبت دارد. مرطوبکنندههای سبک و بدون روغن به حفظ سد محافظ پوست کمک میکنند و از خشکی ناشی از درمانهای آکنه جلوگیری میکنند.
شستشوی صورت دو بار در روز با یک شوینده ملایم بدون سولفات که pH پوست را حفظ میکند. از شویندههای خیلی قوی که پوست را خشک میکنند اجتناب کنید چون باعث تولید بیشتر چربی میشوند.
عصاره چای سبز حاوی پلیفنولها و EGCG است که خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی دارند و میتوانند به کاهش تولید سبوم کمک کنند. محصولات حاوی عصاره چای سبز یا کمپرس با چای سبز دم کرده سرد روی نواحی درگیر استفاده کنید.
روغن درخت چای خواص ضدمیکروبی و ضدالتهابی طبیعی دارد. محصولات حاوی ۵-۱۰% روغن درخت چای میتوانند به کاهش جوشهای التهابی خفیف کمک کنند. بهصورت موضعی یک بار در روز استفاده کنید. همیشه رقیق شده استفاده کنید؛ هرگز روغن خالص را مستقیماً روی پوست نزنید.
محدود کردن مصرف غذاهای با شاخص گلیسمی بالا (قند، نشاسته تصفیهشده، نان سفید، نوشیدنیهای شیرین)، کاهش مصرف شیر و محصولات لبنی، و افزایش مصرف سبزیجات، میوهجات، مغزها، ماهیهای چرب و آب فراوان میتواند به بهبود آکنه کمک کند. رژیم غذایی سالم با شاخص گلیسمی پایین میتواند التهاب و تولید سبوم را کاهش دهد.
چسبهای شفاف کوچک که روی جوشهای چرکی گذاشته میشوند و با جذب ترشحات، کاهش التهاب و محافظت از جوش در برابر دست زدن، روند بهبود را سرعت میبخشند.
رتینوئیدهای موضعی قویتر با نسخه پزشک (مانند ترتینوئین ۰.۰۲۵-۰.۱%، آداپالن ۰.۳%، تازاروتن ۰.۰۵-۰.۱%) برای آکنه متوسط تا شدید تجویز میشوند. این داروها با افزایش سرعت بازسازی سلولهای پوست، باز کردن منافذ مسدود شده و کاهش التهاب عمل میکنند. یک بار در شب (۲۰-۳۰ دقیقه بعد از شستشو) روی پوست خشک استفاده کنید. با مقدار خیلی کم (اندازه نخود برای کل صورت) شروع کنید و به تدریج افزایش دهید. بهبودی معمولاً ۸-۱۲ هفته طول میکشد. پس از بهبودی، استفاده مداوم بهعنوان درمان نگهدارنده توصیه میشود. خواص اضافی: علاوه بر درمان آکنه، رتینوئیدها به بهبود بافت پوست، کاهش خطوط ریز و کاهش هیپرپیگمنتاسیون نیز کمک میکنند. عوارض جانبی: خشکی، قرمزی، سوزش، پوستهپوسته شدن و حساسیت به نور خورشید. استفاده روزانه از ضدآفتاب الزامی است. در بارداری و شیردهی مصرف نکنید.
آنتیبیوتیکهای خوراکی برای آکنه التهابی متوسط تا شدید تجویز میشوند. دوکسیسایکلین (۵۰-۱۰۰ میلیگرم دو بار در روز) و مینوسایکلین (۵۰-۱۰۰ میلیگرم دو بار در روز) رایجترین انتخابها هستند. این داروها با کاهش رشد باکتری C. acnes و خواص ضدالتهابی عمل میکنند. دوره درمان معمولاً ۳-۶ ماه است. برای جلوگیری از مقاومت آنتیبیوتیکی، باید همیشه با درمان موضعی (مانند بنزوئیل پراکساید یا رتینوئید) ترکیب شوند. مهم: استفاده طولانیمدت آنتیبیوتیکهای خوراکی توصیه نمیشود و باید محدود به کمترین زمان ممکن باشد. عوارض جانبی: اختلالات گوارشی، حساسیت به نور خورشید (دوکسیسایکلین)، سرگیجه، تغییر رنگ دندانها (در کودکان زیر ۸ سال). در بارداری و کودکان زیر ۸ سال نباید استفاده شود.
ایزوترتینوئین یک رتینوئید خوراکی بسیار قوی است که برای آکنه نودولوکیستیک شدید یا آکنه مقاوم به درمانهای دیگر تجویز میشود. این تنها دارویی است که بر همه چهار عامل پاتوژن آکنه تأثیر میگذارد: کاهش چشمگیر تولید سبوم، نرمال کردن تمایز سلولهای پوست، کاهش کلونیزاسیون باکتری و کاهش التهاب. دوز معمول ۰.۵-۱ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است. دوره درمان ۴-۶ ماه است. هدف رسیدن به دوز تجمعی کل ۱۲۰-۱۵۰ میلیگرم/کیلوگرم است. ایزوترتینوئین میتواند به ریشهکنی دائمی یا بهبودی طولانیمدت آکنه منجر شود. نکات مهم ایمنی: تراتوژنیک شدید است؛ زنان در سن باروری باید در طول درمان و یک ماه پس از قطع دارو از دو روش پیشگیری از بارداری استفاده کنند. آزمایشهای خون منظم (کبد، لیپیدها) لازم است. نباید خون اهدا کنید. عوارض جانبی: خشکی شدید پوست و مخاطها، خشکی لبها، حساسیت به نور خورشید، درد عضلانی و مفصلی، افزایش آنزیمهای کبدی، افزایش تریگلیسیرید و کلسترول خون، خلق افسرده (بحثبرانگیز).
پیلهای ضد بارداری حاوی استروژن و پروژسترون میتوانند آکنه را با کاهش تولید آندروژن تخمدان و افزایش سطح گلوبولین متصلکننده هورمونهای جنسی (SHBG) بهبود بخشند. این باعث کاهش تستوسترون آزاد و در نتیجه کاهش تولید سبوم میشود. سه فرمولاسیون تأیید شده FDA برای آکنه عبارتند از: اتینیل استرادیول/نورتیندرون، اتینیل استرادیول/نورژستیمیت، و اتینیل استرادیول/دروسپیرنون. دوره درمان معمولاً ۳-۶ ماه تا مشاهده بهبودی قابلتوجه طول میکشد. درمان بلندمدت اغلب لازم است. مهم: فقط برای زنان بالای ۱۴-۱۵ سال که نیاز به پیشگیری از بارداری دارند یا علائم هیپرآندروژنیسم دارند مناسب است. منع مصرف: سابقه لخته خون، فشارخون بالا، سیگار (بالای ۳۵ سال)، سابقه سکته قلبی/مغزی. عوارض جانبی: حالت تهوع، حساسیت پستان، سردرد، تغییرات خلقی، اختلالات قاعدگی.
اسپیرونولاکتون یک داروی ضد آندروژن است که با مسدود کردن گیرندههای آندروژن و مهار آنزیمهای سنتز آندروژن عمل میکند. این دارو تولید سبوم را تا ۵۰% کاهش میدهد. برای زنان بزرگسال با آکنه هورمونی (بهویژه آکنه خط فک و چانه که با قاعدگی بدتر میشود) یا PCOS بسیار مؤثر است. دوز معمول ۵۰-۱۰۰ میلیگرم در روز است (میتوان با ۲۵ میلیگرم شروع کرد). بهبودی معمولاً ۳-۶ ماه طول میکشد. اغلب با پیلهای ضد بارداری ترکیب میشود. مهم: فقط برای زنان تجویز میشود (در مردان میتواند باعث ژنیکوماستی شود). زنان در سن باروری باید از بارداری جلوگیری کنند (خطر فمینیزاسیون جنین پسر). عوارض جانبی: نامنظمی قاعدگی، حساسیت پستان، سردرد، خستگی، افزایش پتاسیم خون (نادر با دوزهای معمول)، کاهش فشارخون.
پیلینگهای شیمیایی نظارتشده پزشکی با اسیدهای مختلف (سالیسیلیک ۲۰-۳۰%، گلیکولیک ۳۰-۷۰%، جسنر، TCA) میتوانند به لایهبرداری سلولهای مرده، باز کردن منافذ، کاهش التهاب و بهبود بافت و رنگ پوست کمک کنند. برای آکنه خفیف تا متوسط و همچنین هیپرپیگمنتاسیون پس از التهابی مفید هستند. معمولاً یک سری ۴-۶ جلسه با فاصله ۲-۴ هفته انجام میشود. پیلینگهای سطحی دوره نقاهت کمتری دارند. نکات مهم: باید توسط متخصص مجرب انجام شود. افراد با پوست تیرهتر در معرض خطر بیشتری برای هیپرپیگمنتاسیون پس از پیلینگ هستند. استفاده از ضدآفتاب بعد از پیلینگ الزامی است.
محصولات ترکیبی ثابت که چندین ماده فعال را در یک فرمولاسیون ارائه میدهند (مانند کلیندامایسین+بنزوئیل پراکساید، آداپالن+بنزوئیل پراکساید، تریفاروتن+بنزوئیل پراکساید، یا ترکیبات سهجزئی کلیندامایسین+بنزوئیل پراکساید+آداپالن) کارایی بیشتر و سهولت استفاده بالاتری دارند. این ترکیبها چندین مکانیسم پاتوژن آکنه را هدف قرار میدهند. میتوانند همزمان به آکنه کومدونال و التهابی رسیدگی کنند.
کلاسکوترون یک مهارکننده موضعی گیرندههای آندروژن است که اخیراً تأیید شده و با کاهش اثرات آندروژن در غدد سباسه عمل میکند. برای آکنه صورت در افراد بالای ۱۲ سال تأیید شده است. کرم ۱% دو بار در روز استفاده میشود. میتواند جایگزین خوبی برای درمانهای هورمونی سیستمیک در مردان و زنان باشد. عوارض جانبی: قرمزی، خارش، سوزش یا خشکی در محل استفاده.
لیزرهای مختلف و درمانهای نوری میتوانند برای درمان آکنه فعال و اسکارهای آکنه استفاده شوند. نور آبی-قرمز (Blue-Red Light) باکتری C. acnes را از بین میبرد و التهاب را کاهش میدهد. لیزر Nd:YAG التهاب را کاهش و تولید سبوم را کم میکند. برای آکنه خفیف تا متوسط مفید است. معمولاً یک سری ۶-۸ جلسه هفتگی یا دو هفتگی نیاز است. عوارض جانبی کمی دارد (قرمزی موقت، خشکی خفیف). هزینه نسبتاً بالاست و ممکن است به تکرار نیاز داشته باشد.
PDT ترکیبی از یک ماده حساسکننده نوری (معمولاً اسید آمینولوولینیک ALA یا متیلآمینولوولینات MAL) است که روی پوست قرار میگیرد و سپس با نور خاص (معمولاً نور قرمز یا آبی) فعال میشود. این فرآیند باعث تخریب غدد سباسه و باکتری C. acnes میشود. برای آکنه متوسط تا شدید، بهویژه آکنه مقاوم به درمان مؤثر است. معمولاً ۱-۴ جلسه با فاصله ۲-۴ هفته انجام میشود. عوارض جانبی شامل قرمزی، تورم، سوزش، پوستهپوسته شدن و حساسیت شدید به نور خورشید (برای ۲۴-۴۸ ساعت) است. دوره نقاهت ۳-۷ روز. هزینه بالا.
لیزرهای کسری (مانند Fractional CO2، Fractional Erbium:YAG) با ایجاد ستونهای میکروسکوپی حرارتی در پوست، تحریک تولید کلاژن و بازسازی بافت را انجام میدهند. برای درمان اسکارهای فرورفته آکنه (atrophic scars) مانند ice-pick، boxcar و rolling scars بسیار مؤثر هستند. معمولاً ۳-۵ جلسه با فاصله ۴-۶ هفته نیاز است. قرمزی، تورم و پوستهپوسته شدن برای ۵-۱۰ روز معمول است. خطر هیپرپیگمنتاسیون در پوستهای تیرهتر وجود دارد. هزینه بالا.
میکرونیدلینگ با ایجاد ریزتروماهای کنترلشده با سوزنهای ریز، تحریک فرآیند ترمیم طبیعی پوست و تولید کلاژن و الاستین را انجام میدهد. RF Microneedling با ترکیب انرژی رادیوفرکانس نتایج بهتری دارد. برای بهبود بافت پوست، کاهش اسکارهای فرورفته و منافذ بزرگ مؤثر است. معمولاً ۳-۶ جلسه با فاصله ۴-۶ هفته نیاز است. قرمزی و تورم خفیف برای ۲۴-۴۸ ساعت. هزینه متوسط تا بالا.
سابسیژن یک روش جراحی کوچک است که در آن با یک سوزن یا تیغه خاص، رشتههای فیبروزی که اسکارهای فرورفته را به بافت زیرین متصل کردهاند قطع میشوند. این باعث آزادسازی اسکار و برجسته شدن آن میشود. برای اسکارهای rolling و برخی boxcar scars بسیار مؤثر است. ممکن است یک تا سه جلسه با فاصله ۴-۸ هفته لازم باشد. کبودی و تورم موقت معمول است. اغلب با سایر روشها (مانند لیزر یا فیلر) ترکیب میشود. هزینه متوسط.
فیلرهای قابل تزریق (معمولاً اسید هیالورونیک، پلیال-لاکتیک اسید یا کلاژن) در زیر اسکارهای فرورفته تزریق میشوند تا سطح پوست را یکنواخت کنند. برای اسکارهای rolling و بعضی boxcar scars مناسب است. اثر معمولاً موقتی است (۶-۱۸ ماه) و نیاز به تکرار دارد. نتایج فوری اما گذرا. هزینه متوسط تا بالا. احتمال ناهمواری یا عدم تقارن وجود دارد.
روشهای جراحی کوچک برای اسکارهای ice-pick و boxcar عمیق. پانچ اکسیژن: اسکار با یک ابزار پانچ خارج شده و محل با بخیه بسته میشود. پانچ گرافت: یک تکه پوست سالم (معمولاً از پشت گوش) به جای اسکار قرار داده میشود. یک جلسه اغلب کافی است؛ ممکن است نیاز به روشهای تکمیلی (لیزر) برای صاف کردن بیشتر باشد. خطر ایجاد اسکار جدید (کوچکتر) وجود دارد. هزینه متوسط.
پیلینگهای شیمیایی عمیق با اسیدهای قوی (TCA ۲۵-۵۰% یا فنل) برای درمان اسکارهای آکنه و بهبود چشمگیر بافت پوست استفاده میشوند. تنها باید توسط متخصصین بسیار با تجربه انجام شود. یک جلسه معمولاً کافی است. دوره نقاهت طولانی (۱-۲ هفته) با قرمزی، تورم و پوستهپوسته شدن شدید. خطر قابلتوجه هیپرپیگمنتاسیون، هیپوپیگمنتاسیون و اسکار. هزینه بالا.
تزریق مستقیم کورتیکواستروئید (معمولاً تریآمسینولون ۲.۵-۱۰ میلیگرم/میلیلیتر) به داخل ندولها یا کیستهای بزرگ و دردناک برای کاهش سریع التهاب و درد. بهبودی معمولاً ظرف ۲۴-۷۲ ساعت مشاهده میشود. یک تزریق اغلب کافی است؛ در صورت نیاز میتوان پس از ۲-۴ هفته تکرار کرد. خطر آتروفی موضعی (فرورفتگی پوست) یا هیپوپیگمنتاسیون در صورت تزریق بیش از حد یا سطحی وجود دارد. معمولاً برای مدیریت اورژانسی ضایعات منفرد استفاده میشود. هزینه کم تا متوسط.
استخراج فیزیکی کومدونهای سرسیاه و سرسفید توسط متخصص با ابزارهای استریل. میتواند برای پاکسازی فوری منافذ مسدود شده مفید باشد. معمولاً بهعنوان بخشی از یک رژیم درمانی جامعتر انجام میشود. استخراج خودسرانه در خانه نباید انجام شود زیرا میتواند به عفونت، اسکار و التهاب بیشتر منجر شود. هزینه کم (اغلب بخشی از ویزیت).
کاربرد موضعی نیتروژن مایع برای انجماد و تخریب بافت. گاهی برای درمان ضایعات آکنه کیستیک یا هیپرتروفیک استفاده میشود، اگرچه امروزه کمتر رایج است. خطر هیپوپیگمنتاسیون یا اسکار وجود دارد.
برای اسکارهای برجسته (هیپرتروفیک یا کلوئیدی)، تزریقهای داخل ضایعهای تریآمسینولون هر ۴-۶ هفته میتواند به تخت کردن و نرم کردن اسکار کمک کند. چندین جلسه معمولاً لازم است. میتواند با سایر روشها مانند لیزر، کرایوتراپی یا سیلیکون ترکیب شود.
آکنه یا جوش صورت یک بیماری التهابی مزمن واحدهای مو-چربی (Pilosebaceous Unit) است که با تولید بیش از حد چربی پوست، انسداد منافذ، رشد باکتری کوتیباکتریوم آکنس و التهاب شکل میگیرد. این مشکل معمولاً در دوران نوجوانی شروع میشود اما میتواند در بزرگسالی هم ادامه یابد یا حتی برای اولین بار در سنین بالای ۲۵ سالگی ظاهر شود.
آکنه میتواند از جوشهای سطحی و سرسیاههای ساده تا کیستهای عمیق و دردناک متغیر باشد. اگر درمان نشود، ممکن است باعث ایجاد اسکار و لکهای پوستی دائمی شود و تأثیرات روانی-اجتماعی قابل توجهی بر کیفیت زندگی داشته باشد.
آکنه یکی از شایعترین مشکلات پوستی است که تقریباً ۸۵ تا ۱۰۰ درصد نوجوانان را در دوران بلوغ تحت تأثیر قرار میدهد. بیشترین شیوع در سنین ۱۵ تا ۱۹ سالگی دیده میشود، اما میتواند در هر سنی از جمله کودکی و بزرگسالی رخ دهد.
در نوجوانان، پسران و دختران تقریباً به یک اندازه دچار آکنه میشوند، اما در بزرگسالان، زنان (بهویژه بالای ۲۵ سال) بیشتر از مردان آکنه دارند. افراد با پوستهای تیرهتر (Fitzpatrick Type III-VI) و کسانی که سابقه خانوادگی آکنه دارند، احتمال بیشتری برای ابتلا به این مشکل دارند. هورمونهای آندروژن نقش کلیدی در ایجاد آکنه دارند، به همین دلیل در دوران بلوغ، قاعدگی، بارداری و شرایط هورمونی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) ممکن است آکنه شدیدتر شود.
آکنه (جوش) یک بیماری التهابی مزمن پوست است که زمانی رخ میدهد که منافذ پوست با ترکیبی از چربی بیش از حد (سبوم) و سلولهای مرده پوست مسدود شوند. چهار عامل اصلی در ایجاد آکنه نقش دارند: افزایش تولید سبوم تحت تأثیر هورمونهای آندروژن، انباشتگی غیرطبیعی سلولهای پوست در منافذ، رشد بیش از حد باکتری Cutibacterium acnes، و التهاب و پاسخ ایمنی. عوامل دیگری مانند ژنتیک، رژیم غذایی، استرس و استفاده از محصولات نامناسب نیز میتوانند آکنه را تشدید کنند.
باید به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید اگر: آکنه شما متوسط تا شدید است و همراه با جوشهای التهابی، ندولها یا کیستها میباشد، محصولات بدون نسخه پس از ۸-۱۲ هفته استفاده صحیح تأثیری نداشتهاند، آکنه باعث اسکار یا لکههای دائمی شده، آکنه بهصورت ناگهانی در بزرگسالی شروع شده، آکنه همراه با علائم هیپرآندروژنیسم (مانند هیرسوتیسم یا اختلالات قاعدگی) است، یا اگر آکنه بر روحیه و اعتماد به نفس شما تأثیر منفی گذاشته است. درمان زودهنگام میتواند از عوارض جلوگیری کند.
درمانهای آکنه معمولاً زمان قابلتوجهی برای نشان دادن نتایج نیاز دارند. محصولات موضعی بدون نسخه معمولاً ۸-۱۲ هفته طول میکشند تا بهبودی قابلتوجه مشاهده شود. داروهای نسخهای مانند رتینوئیدها ممکن است ۸-۱۲ هفته، آنتیبیوتیکهای خوراکی ۶-۸ هفته، و ایزوترتینوئین ۴-۶ ماه برای بهبودی کامل نیاز داشته باشند. درمانهای هورمونی نیز ۳-۶ ماه طول میکشند. صبر و پایبندی به روتین درمانی کلیدی است. اگر پس از این مدت بهبودی نمیبینید، با پزشک خود مشورت کنید
بسته به شدت در زمان عود، همان رژیم یا گزینه خط اول دیگر برای ۱۲ هفته تکرار میشود و در موارد شدید یا مقاوم ارجاع مطرح است.
بله، تحقیقات نشان میدهند که رژیم غذایی میتواند بر آکنه تأثیر بگذارد. غذاهای با شاخص گلیسمی بالا (قند، نشاستههای تصفیه شده، نان سفید، نوشابههای شیرین) و مصرف بالای شیر و محصولات لبنی در برخی افراد میتوانند آکنه را بدتر کنند. در مقابل، رژیم غذایی غنی از سبزیجات، میوهجات، غلات کامل، ماهیهای چرب و مغزها ممکن است به بهبود آکنه کمک کند. با این حال، تأثیر رژیم غذایی در افراد مختلف متفاوت است و نباید جایگزین درمانهای پزشکی شود.
استرس بهتنها علت ایجاد آکنه نیست، اما میتواند آکنه موجود را بدتر کند. زمانی که تحت استرس هستید، بدن شما هورمون کورتیزول تولید میکند که میتواند باعث افزایش تولید سبوم (چربی پوست) و التهاب شود. همچنین استرس میتواند باعث عادات بد مانند دست زدن به صورت، خواب کمتر و تغذیه نامناسب شود که همه میتوانند آکنه را تشدید کنند. مدیریت استرس از طریق ورزش، مدیتیشن، خواب کافی و تکنیکهای آرامشبخش میتواند کمککننده باشد.
آرایش به خودی خود لزوماً باعث آکنه نمیشود، اما برخی محصولات آرایشی کومدوژنیک (مسدودکننده منافذ) میتوانند آکنه را بدتر کنند. کلید استفاده از محصولات غیرکومدوژنیک با برچسب “non-comedogenic” یا “oil-free” است. همچنین پاک کردن کامل آرایش قبل از خواب، تمیز نگه داشتن برسها و اسفنجهای آرایش، و دور انداختن محصولات قدیمی یا منقضی شده بسیار مهم است. بسیاری از افراد با آکنه میتوانند با انتخاب صحیح محصولات، بدون مشکل آرایش کنند.
آکنه بزرگسالی شایع است و میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد: تغییرات هورمونی (مانند قاعدگی، بارداری، یائسگی، سندرم تخمدان پلیکیستیک)، استرس مزمن، استفاده از محصولات نامناسب مراقبت پوست یا آرایش، برخی داروها، یا عوامل محیطی. در زنان، آکنه بزرگسالی معمولاً در ناحیه پایین صورت (خط فک و چانه) ظاهر میشود و ماهیت هورمونی دارد. اگر آکنه در بزرگسالی ادامه دارد یا برگشته است، مشاوره با متخصص پوست برای یافتن علت زمینهای و درمان مناسب (مانند درمانهای هورمونی) توصیه میشود.
خیر، قویاً توصیه میشود که جوشها را نفشارید یا خالی نکنید. فشردن جوشها میتواند باعث انتشار باکتری به بافتهای اطراف، عفونت عمیقتر، التهاب بیشتر، آسیب به پوست و ایجاد اسکار دائمی شود. همچنین میتواند باعث هیپرپیگمنتاسیون (لکههای تیره) شود که ماهها طول میکشد تا محو شوند. اگر نیاز به استخراج کومدونها دارید، این کار باید توسط متخصص پوست با ابزارهای استریل و تکنیک صحیح انجام شود. در خانه، بهترین کار استفاده از درمانهای موضعی مناسب و صبر برای بهبودی طبیعی پوست است.
بله، اسکارهای آکنه در اکثر موارد قابل بهبود یا درمان هستند، اگرچه ممکن است بهطور کامل از بین نروند. روشهای درمانی مختلفی وجود دارد که بسته به نوع اسکار انتخاب میشوند: لیزرهای کسری (Fractional Lasers) برای اسکارهای فرورفته، میکرونیدلینگ (Microneedling) یا RF Microneedling، سابسیژن (Subcision) برای قطع رشتههای فیبروزی، فیلرهای پوستی برای برجسته کردن فرورفتگیها، پیلینگهای شیمیایی عمیق، و روشهای جراحی کوچک مانند پانچ اکسیژن. معمولاً ترکیب چند روش بهترین نتایج را میدهد. مشاوره با متخصص پوست برای ارزیابی نوع اسکار و تعیین بهترین روش درمانی ضروری است.
زمان بهبودی جوشها به نوع و شدت آنها بستگی دارد. کومدونهای سرسیاه و سرسفید ممکن است چند روز تا یک هفته طول بکشند. پاپولها و پوستولهای کوچک معمولاً ۳-۷ روز برای بهبودی نیاز دارند. ندولها و کیستهای عمیق میتوانند چند هفته تا چند ماه طول بکشند. با استفاده از درمانهای مناسب (مانند بنزوئیل پراکساید، اسید سالیسیلیک، یا رتینوئیدها) میتوان روند بهبودی را سریعتر کرد. مهم است که به پوست اجازه بهبودی طبیعی دهید و از دست زدن یا فشردن جوشها خودداری کنید.
خیر، شستشوی بیش از حد صورت نهتنها به بهبود آکنه کمک نمیکند، بلکه میتواند آن را بدتر کند. شستشوی بیش از حد یا استفاده از محصولات خشن و اسکرابها میتواند سد محافظ طبیعی پوست را تخریب کرده، باعث خشکی، تحریک و التهاب بیشتر شود و در نتیجه غدد سباسه را تحریک به تولید سبوم بیشتر کند. توصیه میشود صورت را فقط دو بار در روز (صبح و شب) با پاککنندههای ملایم و مناسب نوع پوست خود بشویید. پوست باید با حوله نرم خشک شود، نه با مالیدن شدید.
