ممکن است نشاندهنده اختلالات غدد درونریز (سندرم تخمدان پلیکیستیک، اختلال تیروئید) یا به ندرت بدخیمی سیستمیک باشد. ارزیابی هورمونی و سیستمیک لازم است.
نشاندهنده تشخیص جایگزین (LPP، EDP، پیگمنتاسیون دارویی) یا ملاسمای مقاوم درمال که نیاز به مداخله روشهای پروسجرال دارد. بیوپسی پوست ممکن است لازم باشد.
غیرمعمول برای ملاسما؛ احتمال ملانوما، ضایعات رنگدانهای دیگر، یا علل ثانویه را افزایش میدهد. ارزیابی درماتوسکوپی و در صورت لزوم بیوپسی ضروری است.
لکههای دوطرفه روی گونه، پیشانی، لب بالا و بینی با مرزهای نامنظم
پوشش ناحیه استخوانهای گونه، بینی، پیشانی با حفظ فیلتروم و چینهای بینی-لبی
از قهوهای روشن تا خاکستری-آبی بسته به عمق ملانین در پوست
بدون خارش، سوزش یا درد؛ فقط تغییر رنگ پوست و ناراحتی روانی
تشدید رنگدانه با قرارگیری در معرض نور خورشید و نور آبی
طولانیمدت و مقاوم به درمان با برگشت پیگمنتاسیون بعد از قطع درمان
بارداری، قرص ضدبارداری، و درمان جایگزین هورمون محرک بروز یا تشدید
حاشیههای اریتماتوز و برجسته در مراحل اولیه؛ درگیری تنه و نواحی خمشی غیر آفتابی
لکههای خاکستری تیره با حاشیه اریتماتوز؛ درگیری نواحی خمشی؛ هیستولوژی لیکنوئید
سابقه واضح جوش/درماتیت/اقدامات پوستی؛ لکها دقیقاً در محل ضایعه قبلی و معمولاً موضعی/نامتقارن؛ الگوی دوطرفه ثابت ندارد.
سابقه تماس با آلرژنها (رنگ مو، عطر)؛ اریتم و پوستهریزی همراه؛ پچ تست مثبت
سابقه مصرف طولانی هیدروکینون؛ رنگدانه خاکستری-سیاه-آبی؛ پاپولها ممکن
مهارکننده آنزیم تیروزیناز که تولید ملانین را کاهش میدهد. به صورت کرم یا ژل یک تا دو بار در روز روی لکهها استفاده شود. نتایج بعد از ۴-۶ هفته قابل مشاهده است.
مهارکننده انتقال ملانوزوم به کراتینوسیتها؛ کاهش تولید ملانین از طریق مهار تیروزیناز. کاهش MASI تا ۶۲٪ در ۸ هفته با کارایی مشابه هیدروکینون ۴٪ اما بدون عوارض قابل توجه.
مهارکننده رقابتی تیروزیناز؛ جلوگیری از بیوسنتز ملانین. در ترکیب با ویتامین C (۲.۵٪) و هیدروکینون بسیار مؤثر. کارایی مشابه با هیدروکینون ۴٪ بدون عوارض جانبی.
هدفگیری انتخابی ملانوسیتهای بیشفعال؛ مهار تیروزیناز؛ ضدالتهاب و آنتیباکتریال. ژل ۱۵-۲۰٪ دو بار در روز. بیشترین کاهش رنگدانه در ۳ ماه اول استفاده.
مهار فعالیت ملانوسیت تحریکشده توسط PGE2؛ سرکوب تیروزیناز؛ ضدالتهاب. در ترکیب با اسید کوژیک (۱٪) و نیاسینامید (۵٪) مؤثر است. بهبود پیگمنتاسیون، بافت، و تون از هفته ۲.
مهار تیروزیناز؛ آنتیاکسیدان؛ محافظت در برابر ملانین ناشی از UV. به عنوان درمان کمکی با عوارض حداقل مؤثر است. سرم یا کرم ۲.۵-۱۵٪؛ معمولاً در صبح استفاده میشود.
لایهبرداری از طریق AHA؛ افزایش گردش کراتینوسیتها؛ کاهش تجمع ملانین. ۲۰٪ روزانه در محصولات مراقبت پوست؛ ۴۰٪ پیل حرفهای ماهانه. بهبود ۹۴.۳۸٪ با پیل ۴۰٪ + ویتامین C موضعی.
حفاظت UVA/UVB و نور مرئی (HEVL/نور آبی). ضدآفتابهای رنگی با اکسیدهای آهن (۴.۸۵-۲۷.۲۵٪) به طور قابلتوجهی در برابر پیگمنتاسیون ناشی از نور مرئی محافظت میکنند. SPF 50+ حداقل؛ استفاده روزانه.
تسریع گردش سلولی اپیدرمی؛ افزایش پاکسازی ملانین؛ کاهش انتقال ملانوزوم؛ افزایش تمایز کراتینوسیت. کرم سهگانه (۴٪ HQ + ۰.۰۵٪ ترتینوئین + ۰.۱٪ فلوسینولون) با ۸۰٪ حل/تقریبی حل در ۱۲ ماه تأییدیه FDA دارد. کرم ۰.۰۲۵-۰.۱٪ شبها؛ شروع از دوز پایین (۰.۰۲۵٪) و افزایش تدریجی. نتایج بعد از ۸-۱۲ هفته.
کورتیکواستروئید موضعی قوی؛ کاهش واسطههای التهابی؛ سرکوب تولید سیتوکین. جزء کرم سهگانه تأییدیه FDA. ۸۰٪ بیماران به حل/تقریبی حل ملاسما رسیدند. استفاده شبانه به عنوان بخشی از ترکیب سهگانه؛ به تنهایی توصیه نمیشود به دلیل خطر آتروفی. اثرات در ۴ هفته هنگامی که با هیدروکینون و ترتینوئین ترکیب شود.
مهارکننده پلاسمین؛ مهار تیروزیناز ملانوسیت اپیدرمی؛ سرکوب فعالیت ماستسل و فیبروبلاست؛ کاهش واسطههای التهابی. مونوتراپی: ۴۷.۵٪ پاسخ عالی، ۳۰٪ پاسخ بسیار خوب، ۲۲.۵٪ پاسخ خوب در ۱۲ هفته. در مقایسه با تزریق درونجلدی (۴mg/ml) برتر از خوراکی (پاسخ عالی ۳۰٪ در مقابل ۰٪). همراه با لیزر: ۱۲-۱۵٪ کاهش اضافی MASI نسبت به لیزر به تنهایی. دوزاژ: ۲۵۰ میلیگرم یکبار روزانه (کارایی کمتر) تا دو بار روزانه (استاندارد) تا سه بار روزانه (کارایی افزایشیافته)؛ ۱۲ هفته حداقل. دادههای ایمنی بلندمدت تا ۲۵ ماه از درمان طولانیتر از محدودیت سنتی ۳-۶ ماه حمایت میکند.
سینرژیک: HQ مهار تیروزیناز؛ ترتینوئین تسریع گردش؛ کورتیکواستروئید کاهش التهاب. فرمول اصلاحشده کلیگمن تأییدیه FDA استاندارد طلایی با ۸۰٪ حل/تقریبی حل در ۱۲ ماه است. ترکیبات سهگانه جدید (مثلاً ۵٪ HQ + ۰.۱٪ اسید رتینوئیک + ۰.۱٪ دگزامتازون) کارایی برابر یا بیشتر از کلیگمن کلاسیک را نشان میدهند. اختلاط نسبتهای برابر، یک بار در روز در عصر. نتایج در ۴ هفته؛ حداکثر کارایی در ۱۲ هفته. مدت زمان: معمولاً محدود به ۱۲ ماه به دلیل قرارگیری تجمعی کورتیکواستروئید.
فوتوترمولیز انتخابی ملانین؛ تکهتکه شدن خوشههای ملانوزوم؛ تحریک ترمیم پوست. مونوتراپی: ۶۴.۰۳٪ کاهش امتیاز mMASI. برتر از fractional CO2 در استفاده به تنهایی. ترکیب با اسید ترانگزامیک موضعی + اسید کوژیک + نیاسینامید: بهبود قابلتوجهتری نسبت به لیزر به تنهایی. ترکیب با اسید ترانگزامیک خوراکی: ۱۲-۱۵٪ کاهش اضافی MASI در مقابل لیزر به تنهایی. معمولاً ۳-۵ جلسه با فاصله ۲-۴ هفته. تنظیمات فلوئنس پایین "تونینگ" برای به حداقل رساندن خطر هیپرپیگمنتاسیون پس از التهابی. برای همه انواع ملاسما مؤثر؛ دوران نقاهت حداقل. عوارض: لوکودرم نقطهای (لکههای سفید)؛ هیپرپیگمنتاسیون پس از التهابی در تایپهای پوستی تیرهتر.
ستونهای فرسایشی آسیب کنترلشده ایجاد میکنند؛ افزایش نفوذ دارو؛ القای بازسازی پوست. کاهش ۳۶٪ MASI به عنوان مونوتراپی (کمتر از Nd:YAG). ترکیب با QS-Nd:YAG: به حداقل رساندن لوکودرم نقطهای همزمان با حفظ کارایی. کاهش MASI ≥۶۰٪ با رویکرد ترکیبی. ۳-۴ جلسه با فاصله ۳-۴ هفته. دوران نقاهت: ۵-۷ روز اریتم و احتمال ترشح. دارو را عمیق به درم میرساند؛ برای ملاسمای مختلط/درمال مؤثر است. خطر بالاتر عوارض؛ دوران نقاهت قابلتوجه؛ در صورت قرارگیری اخیر در معرض آفتاب ممنوع.
نور باند پهن هدفگیری ملانین و هموگلوبین؛ رسیدگی به پیگمنتاسیون و واسکولاریته. ۷۷.۵٪ بیماران به بهبود ۵۱-۱۰۰٪ رسیدند. میانگین امتیاز MASI از ۱۵.۲ به ۴.۵ کاهش یافت (۷۰٪ بهبود). پاسخ بهتر در ملاسمای نوع اپیدرمی در مقابل نوع مختلط. عوارض جانبی حداقل؛ به خوبی تحمل میشود. جلسات متعدد (معمولاً ۴-۶) با فاصله ۲-۳ هفته. پروفایل عوارض جانبی کمتر؛ برای ملاسمای اپیدرمی خوب؛ دوران نقاهت کاهشیافته در مقابل fractional CO2. IPL + کرم سهگانه بهبود ۹۳.۸٪ نشان داد (برتر از هر کدام به تنهایی یا IPL + عوامل موضعی). برای ملاسمای درمال/مختلط کماثرتر است.
ایجاد میکروکانالها برای تحویل ترانساپیدرمال دارو؛ تحریک بازسازی کلاژن؛ کاهش ملانین درمال. اسید ترانگزامیک (TA) از طریق میکرونیدلینگ مؤثرتر از TA موضعی به تنهایی. اسید ترانگزامیک از طریق میکرونیدلینگ کمی مؤثرتر از ویتامین C از طریق میکرونیدلینگ. همراه با کرم TXA موضعی ۵٪: بهبود قابلتوجه mMASI در مقابل TXA به تنهایی. کارایی قابلمقایسه با ترکیب fractional CO2 + TXA. ۴ جلسه با فاصله ۳ هفته. روش: Dermaroller یا دستگاه اتوماتیک در عمق ۱.۰-۱.۵ میلیمتر؛ استفاده فوری TA موضعی بعد از روش. پروفایل خطر کمتر؛ درد کاهشیافته؛ تحویل دارو محلی بدون جذب سیستمیک. نیاز به جلسات نگهدارنده به دلیل گرایش عود ملاسما دارد.
لایهبرداری تسریعشده؛ افزایش پاکسازی ملانین؛ افزایش نفوذ عوامل دپیگمنتکننده. پیل اسید گلیکولیک ۴۰٪ + ویتامین C موضعی بهبود ۹۴.۳۸٪ نشان داد در مقابل ۷۹.۷۷٪ با کرم سهگانه به تنهایی. غلظت و قدرت: ۲۰-۴۰٪ بسته به نوع پوست و تحمل. تکرار: ماهانه برای ۳-۶ ماه. سینرژیک با عوامل دپیگمنتکننده موضعی؛ بهبود بافت پوست. خطر هیپرپیگمنتاسیون پس از التهابی در تایپهای پوستی تیرهتر؛ نیاز به محافظت نوری دارد.
ملاسما یک اختلال رنگدانهای است که باعث لکههای قهوهای متقارن روی صورت میشود. این وضعیت به دلیل تولید بیش از حد ملانین توسط ملانوسیتهای بیشفعال ایجاد میشود که توسط عواملی مانند نور خورشید، نور مرئی (نور آبی)، تغییرات هورمونی (بارداری، قرص ضدبارداری)، و استعداد ژنتیکی تحریک میشوند. ملاسما در زنان ۳۰-۵۵ ساله با پوستهای تیرهتر (فوتوتایپ III-VI) شایعتر است.
خیر، ملاسما به هیچ وجه واگیردار نیست. این یک اختلال رنگدانهای غیرعفونی است که ناشی از عوامل هورمونی، ژنتیکی، و محیطی (قرارگیری در معرض نور UV و نور مرئی) است. نمیتوانید ملاسما را از طریق تماس پوستی، استفاده از وسایل مشترک، یا نزدیکی با فرد مبتلا به دست آورید یا به دیگران منتقل کنید.
استاندارد طلایی درمان ملاسما کرم سهگانه (۴٪ هیدروکینون + ۰.۰۵٪ ترتینوئین + ۰.۰۱٪ فلوسینولون استونید) است که ۸۰٪ از بیماران را به حل یا تقریباً حل میرساند. برای موارد مقاوم به درمان، ترکیب اسید ترانگزامیک خوراکی (۲۵۰ میلیگرم دو بار در روز) با عوامل موضعی دپیگمنتکننده و روشهای پروسجرال (لیزر QS-Nd:YAG، IPL، میکرونیدلینگ) بالاترین کارایی را دارد. استفاده روزانه ضدآفتاب SPF 50+ رنگی با اکسیدهای آهن برای محافظت از نور UV و نور آبی حیاتی است.
بهبود ملاسما معمولاً تدریجی است. درمانهای موضعی (هیدروکینون، ترتینوئین، کرم سهگانه) نتایج اولیه را بعد از ۴-۶ هفته نشان میدهند، با حداکثر بهبود در ۸-۱۲ هفته. اسید ترانگزامیک خوراکی به ۱۲ هفته نیاز دارد تا نتایج کامل را نشان دهد. روشهای پروسجرال (لیزر، IPL، میکرونیدلینگ) معمولاً نیاز به ۳-۵ جلسه با فاصله ۲-۴ هفته دارند. درمان نگهدارنده بلندمدت ضروری است زیرا ملاسما گرایش به عود دارد.
در دوران بارداری و شیردهی، هیدروکینون، ترتینوئین، و کورتیکواستروئیدهای قوی (مانند فلوسینولون) به دلیل خطر تراتوژنیک کاملاً ممنوع هستند. گزینههای ایمن شامل اسید آزلائیک ۱۵٪ ژل دو بار در روز، اسید ترانگزامیک موضعی، نیاسینامید، اسید کوژیک، ویتامین C، و پیلهای اسید گلیکولیک است. اسید ترانگزامیک خوراکی در ملاسمای حاملگی مستند و ایمن است. استفاده روزانه ضدآفتاب SPF 50+ رنگی حیاتی است.
ملاسما یک بیماری مزمن و عودکننده است. حتی با درمان موفقیتآمیز، نرخ عود بالا است (تا ۴۰-۵۰٪ در ۳-۱۲ ماه بعد از قطع درمان). عود معمولاً با قرارگیری مجدد در معرض نور خورشید، نور مرئی، تغییرات هورمونی (بارداری، قرص ضدبارداری)، یا قطع درمان نگهدارنده رخ میدهد. استفاده مداوم از ضدآفتاب SPF 50+ رنگی و درمان نگهدارنده موضعی (نیاسینامید، اسید آزلائیک) برای جلوگیری از عود ضروری است.
لیزر میتواند برای ملاسما مؤثر باشد اما باید با احتیاط استفاده شود. لیزر Q-Switched Nd:YAG با فلوئنس پایین (“تونینگ”) کاهش ۶۴٪ MASI را نشان میدهد و برای همه انواع ملاسما مناسب است. با این حال، در پوستهای تیرهتر (فوتوتایپ V-VI)، خطر هیپرپیگمنتاسیون پس از التهابی و لوکودرم نقطهای (لکههای سفید) وجود دارد. لیزرهای فرسایشی (فرکشنال CO2) خطر بالاتری دارند. ترکیب لیزر با عوامل موضعی (اسید ترانگزامیک، نیاسینامید) و اسید ترانگزامیک خوراکی کارایی را افزایش داده و عوارض را کاهش میدهد.
بهترین ضدآفتاب برای ملاسما باید SPF 50+ داشته باشد، محافظت گستردهای از UVA/UVB ارائه دهد، و شامل اکسیدهای آهن (۴.۸۵-۲۷.۲۵٪) برای محافظت از نور مرئی (نور آبی / HEVL) باشد. ضدآفتابهای رنگی (Tinted Sunscreens) برتر هستند زیرا اکسیدهای آهن در فرمولاسیون رنگی به طور قابلتوجهی در برابر پیگمنتاسیون ناشی از نور مرئی محافظت میکنند. ضدآفتاب باید هر ۲ ساعت تکرار شود و رنگ باید با تون پوست مطابقت داشته باشد. حفاظت فیزیکی (کلاه لبهدار، چتر) نیز توصیه میشود.
بله، محصولات OTC میتوانند برای ملاسمای خفیف تا متوسط مؤثر باشند. نیاسینامید ۴-۵٪ کاهش ۶۲٪ MASI را با کارایی مشابه هیدروکینون ۴٪ نشان میدهد اما بدون عوارض جانبی. اسید آزلائیک ۱۵-۲۰٪ ممکن است از هیدروکینون برتر باشد و در بارداری ایمن است. ترکیبهای حاوی نیاسینامید، اسید کوژیک (۰.۷۵-۴٪)، ویتامین C (۲.۵-۱۵٪)، و اسید ترانگزامیک موضعی (۳-۵٪) سینرژیک هستند. موارد متوسط تا شدید معمولاً نیاز به درمانهای نسخهای (کرم سهگانه، اسید ترانگزامیک خوراکی) یا روشهای پروسجرال دارند.
هیدروکینون ۲-۴٪ استاندارد طلایی برای درمان ملاسما است اما باید با احتیاط استفاده شود. غلظت ۴٪ به نسخه نیاز دارد و نباید بیش از ۴-۶ ماه متوالی استفاده شود به دلیل خطر اکرونوزیس اگزوژن (رنگدانه دائمی آبی-سیاه). هیدروکینون در دوران بارداری و شیردهی کاملاً ممنوع است. عوارض جانبی شامل خشکی، قرمزی، و سوزش است. جایگزینهای ایمنتر شامل نیاسینامید، اسید آزلائیک، و اسید ترانگزامیک است که میتوانند به صورت نامحدود استفاده شوند.
ملاسما لکههای قهوهای بزرگ، متقارن، و دوطرفه با مرزهای نامنظم را ایجاد میکند که معمولاً گونهها، پیشانی، و لب بالا را پوشش میدهد. کک و مک (Freckles / Lentigines) لکههای کوچک، گرد، پراکندهای هستند که اغلب بعد از قرارگیری در معرض آفتاب در کودکی ظاهر میشوند و به طور طبیعی با سن افزایش مییابند. کک و مک معمولاً در نواحی آفتابی (بینی، گونههای بالایی، شانهها) قرار دارند و تکطرفه یا نامتقارن هستند، در حالی که ملاسما به شدت متقارن است و با تغییرات هورمونی همراه است.
پیشگیری از عود ملاسما نیاز به محافظت نوری مداوم و درمان نگهدارنده دارد. استفاده روزانه از ضدآفتاب SPF 50+ رنگی با اکسیدهای آهن (تکرار هر ۲ ساعت) حیاتی است. از قرارگیری طولانی در آفتاب بین ۱۰ صبح تا ۴ عصر اجتناب کنید؛ از کلاه لبهدار و چتر استفاده کنید. درمان نگهدارنده موضعی با نیاسینامید ۴-۵٪، اسید آزلائیک ۱۵٪، یا اسید ترانگزامیک موضعی ۳-۵٪ به صورت نامحدود ادامه دهید. از قرصهای ضدبارداری هورمونی و HRT که میتوانند ملاسما را تحریک کنند اجتناب کنید. مصرف مقادیر زیاد غذاهای غنی از آنتیاکسیدان (توتها، سبزیجات برگدار) ممکن است کمک کننده باشد.
