شما با حساب کاربری خود وارد نشدهاید:
تا حالا شده جلوی آینه بایستید و با خودتان فکر کنید این جوشی که روی پوستم زده، دقیقاً چه نوعی است؟ احتمالاً برای خیلیها پاسخ فقط یک کلمه است: جوش. اما خوب است بدانید که همه جوشها شبیه هم نیستند. نقطه سیاه روی بینی، برجستگی قرمز زیر گونه و توده دردناک روی چانه، میتوانند سه ضایعه متفاوت باشند؛ حتی اگر همه را با یک نام صدا بزنیم. همین اشتباه در تشخیص، گاهی باعث میشود برای یک ضایعه، روش نامناسبی را امتحان کنیم. در این مقاله قرار است انواع جوش و تفاوت ضایعههای آکنه را ساده و دقیق بررسی کنیم. با شناخت بهتر هر ضایعه، تشخیص اینکه با چه چیزی روبهرو هستید آسانتر میشود؛ چون کومدون و ندول التهابی، با وجود شباهت ظاهری، یکسان نیستند و نباید با آنها به یک شکل برخورد کرد.
آکنه یک بیماری واحد است، اما روی پوست به شکلهای مختلف ظاهر میشود. پزشکان این ضایعهها را در دو گروه اصلی قرار میدهند که در ادامه آنها را بررسی میکنیم. قبل از ورود به بحث یادتان باشد که این تقسیمبندی فقط بررسی چند اصطلاح پزشکی نیست؛ نوع ضایعه میتواند مسیر مدیریت آن را هم تغییر دهد. ضمنا اگر در ادامه این بحث با پرسش دیگری مواجه شدهاید، احتمالاً مقاله تفاوت فیلامنت سباسه و جوش سرسیاه میتواند اطلاعات تکمیلی مورد نیازتان را ارائه دهد.
ضایعه غیرالتهابی از بسته شدن فولیکول مو و غده چربی شروع میشود؛ بدون اینکه هنوز واکنش التهابی قابل توجهی شکل گرفته باشد. کومدون باز و کومدون بسته در این گروه قرار میگیرند. نکته مهم این است که این فرایند پیش از دیده شدن ضایعه روی پوست آغاز میشود. میکروکومدون، شکل اولیه و نامرئی این انسداد است که در عمق فولیکول ایجاد میشود؛ یک مرور جامع بر کومدون در پوست، منتشرشده در سال ۲۰۲۴، نشان میدهد محققان هنوز اندازه یا بازه زمانی مشخصی برای رشد آن تعیین نکردهاند.
وقتی این انسداد اولیه با واکنش ایمنی همراه شود، ضایعه وارد مرحله التهابی میشود. پاپول، پوسچول و ندول، سه شکل اصلی این گروه هستند. تفاوت آنها بیشتر به عمق و شدت التهاب مربوط میشود؛ نه اینکه هرکدام بیماری متفاوتی باشند. التهاب بیشتر میتواند احتمال باقی ماندن اثر روی پوست را نیز افزایش دهد؛ موضوعی که در بخشهای بعدی این مجموعه به آن میپردازیم.
پیشنهاد مطالعه: برای داشتن دیدی جامعتر، بد نیست در کنار این مطلب، با یکی از موضوعات مرتبطی که ممکن است بر انتخاب یا مراقبت شما تأثیر بگذارد نیز آشنا شوید. پیشنهاد ما مقاله اسید مانتل و pH پوست است.
کومدون یکی از شایعترین و کمخطرترین ضایعههای آکنه است. این ضایعه دو شکل اصلی دارد که از نظر ظاهر تفاوت زیادی با هم دارند، اما هر دو از یک فرایند (یعنی انسداد فولیکول) ایجاد میشوند. قبل از ورود به این بحث هم یادتان باشد که شدت و علت یک مشکل پوستی میتواند روی انتخاب محصول یا روش مراقبت تأثیر بگذارد. اطلاعات کاملتر این مشکلات را در صفحه اختصاصی نگرانیهای پوستی هانالایف بخوانید.
جوش سرسیاه یا کومدون باز، دهانهای دارد که به سطح پوست راه پیدا میکند. درباره علت دقیق رنگ سیاه آن هنوز اتفاق نظر کاملی وجود ندارد. یک بررسی ساختاری قدیمی روی کومدونهای باز تخلیهشده، هیچ ملانوزومی پیدا نکرد و نتیجه گرفت ملانین منبع اصلی این رنگ نیست. در مقابل، یک منبع بالینی پرکاربرد دیگر این رنگ را به پیگمان سطحی (یعنی ملانین) نسبت میدهد، نه آلودگی. بنابراین این دو منبع درباره منشأ دقیق رنگ با یکدیگر همنظر نیستند؛ اما در یک نکته میتوان مطمئن بود: رنگ سیاه کومدون به دلیل کثیفی پوست نیست.
جوش سرسفید یا کومدون بسته، همان انسداد را دارد، اما دهانه فولیکول به سطح پوست باز نیست. به همین دلیل، ضایعه معمولاً سفید یا همرنگ پوست دیده میشود و ظاهر سیاه ندارد. کومدون بسته میتواند بزرگتر از اندازه معمول هم رشد کند. به کومدونهای بستهای که بیش از 2 تا 3 میلیمتر اندازه داشته باشند، ماکروکومدون گفته میشود. بسیاری از افراد همین نوع کومدون بزرگ را با اصطلاح رایج «جوش زیرپوستی» اشتباه میگیرند.
💡نکته عملی:
فشار دادن یا بخور دادن این ضایعهها، اندازه دهانه فولیکول را تغییر نمیدهد؛ منافذ ماهیچه ندارند که باز و بسته شوند. بخور صورت فقط توده کراتینی سطح را نرم میکند و ممکن است پوست را برای مدت کوتاهی لطیفتر نشان دهد، اما کومدون را پاک نمیکند. ماسک سفیده تخممرغ نیز منفذ را نمیبندد. حس سفت شدن پوست بعد از خشک شدن ماسک، نتیجه انقباض یک لایه پروتئینی روی سطح پوست است و اندازه دهانه فولیکول پس از شستوشو همان است که پیش از ماسک بود.
اگر به جوش کومدونی فشار وارد شود یا باکتریهای موجود در فولیکول واکنش ایمنی را تحریک کنند و ضایعه وارد مرحله التهابی میشود. در این مرحله دیگر فقط با یک انسداد ساده روبهرو نیستیم و سیستم ایمنی نیز درگیر شده است.
پاپول یک برجستگی کوچک، قرمز و نسبتاً سفت است که معمولاً از کومدون کوچکتر به نظر میرسد. این نمونه از انواع جوش ممکن است هنگام لمس حساس یا کمی دردناک باشد، اما هنوز چرک قابل مشاهدهای ندارد. پاپول را میتوان نخستین نشانه قابل مشاهده التهاب دانست. برای کسی که تازه با آکنه مواجه شده، این نوع ضایعه ممکن است از کومدون نگرانکنندهتر به نظر برسد. با این حال، از نظر شدت در گروههای سبکتر ضایعههای التهابی قرار میگیرد.
پوسچول همان پاپول التهابی است که در مرکز آن چرک سفید یا زردرنگ شکل گرفته است. این چرک از تجمع سلولهای ایمنی مرده تشکیل میشود و لزوماً به معنای ایجاد یک عفونت باکتریایی جدید نیست. بسیاری از دانشآموزان و دانشجویان در دورههای پراسترس (به ویژه فصل امتحانات) افزایش این نوع ضایعه را تجربه میکنند؛ استرس روانی یکی از عوامل شناخته شده تشدید آکنه در نوجوانان و جوانان است. پوسچول معمولاً سطحیتر از ندول است و احتمال باقی ماندن اثر دائمی در آن کمتر است.
بسیاری از صفحههای فارسی، «جوش زیرپوستی» را یک نوع مشخص از انواع جوش معرفی میکنند. مشکل از جایی شروع میشود که این اصطلاح میتواند برای دو ضایعه متفاوت به کار برود؛ ضایعههایی که از نظر التهاب و عمق یکسان نیستند و مسیر مدیریت متفاوتی دارند.
گاهی همان کومدون بستهای که در بخش قبل معرفی شد، به جای نزدیک شدن به سطح پوست، در عمق بیشتری باقی میماند. این ضایعه همچنان غیرالتهابی است و تفاوت اصلی آن با کومدون معمولی، عمق بیشتر آن است. از بیرون، معمولاً به شکل یک برجستگی صاف و بدون قرمزی واضح دیده میشود که با فشار دادن یا حرارت، تغییر قابل توجهی نمیکند.
در مقابل، ندول التهابی یک ضایعه عمیق، قرمز، دردناک و کاملاً التهابی است. بسیاری از افراد در گفتوگوی روزمره به این ضایعه «جوش کیستیک» میگویند، اما این اصطلاح دقیق نیست. آنچه در پوست احساس میشود، یک توده عمقی و التهابی است، نه یک کیست واقعی با دیواره اپیتلیالی.
مقیاس شدت آکنهای که رگولاتور دارویی آمریکا برای کارآزماییها توصیه میکند، نیز دستهای با عنوان کیست ندارد و شدت آکنه را بر اساس ضایعه ندولار ارزیابی میکند. استفاده از واژه کیست میتواند این تصور را ایجاد کند که با یک حفره قابل تخلیه روبهرو هستیم؛ تصوری که میتواند فشار دادن یا تخلیه خودسرانه ضایعه را بیشتر کند.
بنابراین، چیزی که بسیاری از افراد «جوش زیرپوستی» مینامند، دستکم میتواند به دو ضایعه اشاره داشته باشد: کومدون بسته عمقی و ندول التهابی. تفاوت این دو نمونه از انواع جوش فقط در ظاهر نیست و مدیریت آنها نیز یکسان نخواهد بود.
پیش از تصمیمگیری درباره روتین مراقبت از پوست یا مراجعه به پزشک، شناخت نوع ضایعه میتواند نقطه شروع مناسبی باشد. فهرست زیر یک راهنمای سریع برای تشخیص تفاوت آنهاست.
اگر ضایعهها عمیق، دردناک و مکرر هستند یا روی پوست اثر دائمی باقی میگذارند، مشورت با متخصص پوست منطقیترین گام بعدی است. مراجعه به پزشک به معنای شکست در مراقبت از پوست نیست. آکنه (بهویژه در شکلهای التهابیتر) یک بیماری قابل مدیریت است و نباید آن را نتیجه کوتاهی فردی در مراقبت از پوست دانست. برای داشتن دیدی جامعتر، بد نیست در کنار این مطلب، با مسئله ملاسما در زنان ایرانی هم آشنا شوید که ممکن است بر انتخاب یا مراقبت شما تأثیر بگذارد.
پیشنهاد ویژه: هنگام انتخاب محصولات ضد جوش، شناخت ترکیبات فعال و عملکرد آنها کمک میکند تفاوت میان ادعای تبلیغاتی و ویژگی واقعی فرمول را بهتر تشخیص دهید. به هیمن خاطر، پیشنهاد می کنیم صفحه اختصاصی ترکیبات هانالایف را به دقت مظالعه کنید.
شناخت انواع جوش فقط برای نامگذاری ضایعهها نیست؛ این شناخت کمک میکند برداشت دقیقتری از وضعیت پوست داشته باشید و هر برجستگی را با یک روش واحد درمان نکنید. بهخصوص درباره اصطلاح «جوش زیرپوستی»، توجه به تفاوت میان کومدون بسته عمقی و ندول التهابی اهمیت زیادی دارد. ظاهر مشابه این دو میتواند باعث شود آنها را یکی بدانیم، در حالی که ماهیت متفاوتی دارند.
همچنین، روشهایی مثل بخور یا ماسک سفیده تخممرغ، آنطور که گاهی تصور میشود منافذ را باز و بسته نمیکنند. اگر ضایعهها عمیق، دردناک یا درگیر التهاب مکرر هستند، تشخیص متخصص پوست میتواند مسیر مناسبتری پیش روی شما بگذارد. ضمنا فراموش نکنید در ادامه این بحث، سراغ شدت آکنه میرویم تا مشخص شود هر نوع ضایعه در چه سطحی قرار میگیرد و چه زمانی باید برای بررسی تخصصیتر به متخصص پوست مراجعه کرد.
