روتین صبح (تمرکز بر محافظت و ضدالتهاب)
- شستوشو با شوینده ملایم غیرصابونی
- سرم نیاسینامید یا ویتامین C (فرم پایدار سدیم آسکوربیل فسفات)
- مرطوبکننده سبک حاوی سرامید یا پانتنول
- ضدآفتاب فاقد چربی با SPF ۳۰+ (مهمترین مرحله)


قرمزی پس از التهاب یا PIE، نوعی تغییر رنگ پوست به شکل لکهای قرمز، صورتی یا بنفش است که معمولاً پس از بهبود یک ضایعه التهابی مانند آکنه، زخم یا سوختگی ایجاد میشود. برخلاف لکهای قهوهای که ناشی از تجمع رنگدانه ملانین هستند، این وضعیت به دلیل آسیب دیدن و گشاد شدن مویرگهای ظریف خونی در ناحیه ملتهب به وجود میآید. زمانی که پوست در حال ترمیم است، افزایش جریان خون برای بازسازی بافت ضروری است، اما گاهی این پرخونی بیش از حد طول میکشد و به صورت لکهای قرمز ماندگار دیده میشود.
تشخیص صحیح این وضعیت از سایر انواع لک بسیار مهم است، زیرا روشهای درمان آن کاملاً متفاوت هستند. یک راه ساده برای تشخیص، فشار دادن یک تیغه شیشهای شفاف روی لک است (دیاسکوپی)؛ اگر قرمزی با فشار محو یا سفید شد، احتمالاً با PIE روبرو هستید. این عارضه اگرچه خطرناک نیست، اما میتواند از نظر ظاهری آزاردهنده باشد و گاهی ماهها تا سالها باقی بماند. استفاده از روشهای درمانی عروقی و مراقبت صحیح میتواند روند بهبودی را تسریع کند.
اگر هر یک از موارد زیر رخ دهد، مراجعه سریع به پزشک توصیه میشود.
هشدار: غلظتهای خیلی بالا (بالای ۱۰٪) ممکن است در برخی افراد باعث سوزش شود.
هشدار: ممکن است در روزهای اول استفاده باعث خارش خفیف و گذرا شود.
هشدار: برای پوستهای مستعد آکنه، حتماً از انواع فاقد چربی (Oil-free) استفاده کنید.
مهمترین اصل ایمنی در درمان PIE، “پرهیز از تحریک پوست” است. پوست قرمز و ملتهب، سد دفاعی ضعیفی دارد؛ بنابراین استفاده همزمان از چندین لایهبردار قوی (مثل اسکرابها و اسیدهای AHA با غلظت بالا) میتواند وضعیت را بدتر کند. استفاده از ترکیبات ترمیمکننده مانند نیاسینامید و پانتنول (ویتامین B5) برای تقویت سد دفاعی و کاهش ریسک تحریک بسیار ضروری است.
عوارض جانبی رایج درمانهای موضعی (بهویژه در شروع مصرف آزلائیک اسید) شامل سوزش خفیف، خارش و خشکی موقت است. برای به حداقل رساندن این عوارض، محصولات درمانی را روی پوست کاملاً خشک بزنید و همیشه از یک مرطوبکننده مناسب استفاده کنید. فراموش نکنید که بدون استفاده مداوم از ضدآفتاب، تمام اقدامات ایمنی و درمانی بیاثر خواهند بود، زیرا اشعه UV قویترین محرک برای ماندگاری قرمزی پوست است.
از نظر مقررات دارویی، غلظت ترکیبات فعال تعیینکننده نوع دسترسی به محصول است. به عنوان مثال، آزلائیک اسید در غلظتهای ۱۰٪ و کمتر معمولاً به عنوان محصول آرایشی-بهداشتی (OTC) شناخته میشود و بدون نسخه قابل تهیه است. اما غلظتهای ۱۵٪ و ۲۰٪ (مانند ژل Finacea) در بسیاری از کشورها در دسته داروها طبقهبندی شده و نیازمند تجویز پزشک هستند.
در مورد روشهای کلینیکی، استفاده از دستگاههای لیزر کلاس ۴ (مانند PDL و V-Beam) طبق قوانین بهداشتی، یک عمل پزشکی محسوب میشود و باید صرفاً توسط پزشک متخصص یا تحت نظارت مستقیم او انجام شود. انجام این کار در مراکز غیرمجاز یا سالنهای زیبایی، ریسک سوختگیهای شدید و ایجاد لکهای دائمی را به همراه دارد.
دوران بارداری و شیردهی زمان بسیار حساسی برای انتخاب محصولات پوستی است. خوشبختانه برای درمان قرمزی جای جوش (PIE)، گزینههای ایمن و موثری وجود دارد. طبق دستورالعملهای انجمن متخصصین پوست آمریکا (AAD)، استفاده از آزلائیک اسید و نیاسینامید در این دوران مجاز (Category B) است. این ترکیبات جذب سیستمیک بسیار پایینی دارند و خطری برای جنین ایجاد نمیکنند.
در مقابل، استفاده از هرگونه رتینوئید (مانند ترتینوئین، آداپالن و رتینول) و همچنین هیدروکینون در دوران بارداری و شیردهی اکیداً ممنوع است، زیرا خطر آسیب به جنین وجود دارد. همچنین اگر قصد انجام لیزر (مانند PDL) را دارید، اگرچه اشعه لیزر معمولاً به جنین نمیرسد، اما اکثر پزشکان توصیه میکنند به دلیل تغییرات هورمونی و ریسک لک شدن پوست، این کار را به بعد از زایمان موکول کنید.
PIE یا قرمزی پس از التهاب، نوعی لک قرمز یا صورتی است که بعد از بهبود جوش یا آسیب پوستی باقی میماند. این قرمزی ناشی از آسیب دیدگی و گشاد شدن مویرگهای ظریف خونی در ناحیه ملتهب است. زمانی که پوست در حال ترمیم است، افزایش جریان خون ضروری است، اما گاهی این پرخونی بیش از حد طول میکشد و به صورت لکهای قرمز ماندگار دیده میشود.
سادهترین راه تشخیص، آزمایش فشار با یک شیشه شفاف است (دیاسکوپی). اگر روی لک فشار دهید و قرمزی موقتاً محو یا سفید شد، PIE است؛ اما اگر لک قهوهای یا خاکستری بود و با فشار تغییر رنگ نداد، PIH است. PIE بیشتر در پوستهای روشنتر دیده میشود و ناشی از عروق خونی است، در حالی که PIH در پوستهای تیرهتر شایعتر است.
PIE معمولاً بین ۳ تا ۱۲ ماه بهطور طبیعی محو میشود، اما در موارد شدیدتر ممکن است تا ۲۴ ماه یا بیشتر باقی بماند. مدت زمان بهبودی به عوامل مختلفی مانند شدت التهاب اولیه، نوع پوست، سن و میزان محافظت از آفتاب بستگی دارد. موارد خفیف ممکن است در ۴ تا ۶ هفته بهبود یابند. استفاده از درمانهای مناسب میتواند این فرآیند را تا نصف کاهش دهد.
بله، قطعاً. اشعه UV باعث گشاد شدن عروق خونی و افزایش جریان خون در پوست میشود که قرمزی را واضحتر میکند. قرار گرفتن در معرض آفتاب، مدت ماندگاری PIE را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد و ممکن است حتی باعث تبدیل PIE به PIH نیز شود. بنابراین استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF ۳۰ یا بالاتر، حتی در روزهای ابری، یکی از مهمترین اقدامات برای کنترل این مشکل است.
لیزر PDL (Pulsed Dye Laser) با طول موج ۵۹۵ نانومتر، استاندارد طلایی برای درمان PIE محسوب میشود. این لیزر بهطور اختصاصی هموگلوبین داخل عروق خونی گشاد شده را هدف قرار میدهد و آنها را منهدم میکند. بررسی سیستماتیک نشان میدهد که اکثر بیماران بعد از ۲ تا ۴ جلسه درمان، بهبود قابل توجهی را تجربه میکنند.
نیاسینامید یک ترکیب ضدالتهابی قوی است که با تقویت سد دفاعی پوست و کاهش واسطههای التهابی، به محو شدن قرمزی کمک میکند. استفاده منظم نیاسینامید در غلظت ۵ تا ۱۰ درصد، علاوه بر کاهش قرمزی، به تنظیم تولید سبوم و جلوگیری از ایجاد جوشهای جدید نیز کمک میکند. این ماده برای اکثر انواع پوست ایمن است و نتایج معمولاً بعد از ۴ تا ۸ هفته استفاده مشهود میشود.
بله، رتینوئیدها میتوانند مفید باشند، اما باید با احتیاط شروع کنید. رتینوئیدها با افزایش سرعت بازسازی سلولی و ضخیم کردن اپیدرم، دیدهشدن عروق زیرین را کاهش میدهند. اما در ابتدای استفاده، ممکن است تحریک و قرمزی موقت ایجاد شود، بنابراین بهتر است یک شب در میان شروع کنید و همراه با مرطوبکننده مناسب استفاده نمایید. ترکیب رتینوئید با آزلائیک اسید یا نیاسینامید نتایج بهتری دارد.
هر دو ترکیب ضدالتهابی هستند، اما مکانیسم عملشان متفاوت است. آزلائیک اسید علاوه بر کاهش التهاب، خاصیت ضدمیکروبی نیز دارد و به درمان همزمان آکنه فعال کمک میکند. نیاسینامید ملایمتر و مناسبتر برای پوستهای حساس است، در حالی که آزلائیک اسید ممکن است در ابتدا باعث سوزش خفیف شود. میتوانید هر دو را بهصورت همزمان استفاده کنید.
این کاملاً طبیعی است. ورزش باعث افزایش جریان خون و گرم شدن بدن میشود که عروق خونی را گشاد میکنند و PIE موقتاً واضحتر به نظر میرسد. این قرمزی شدن موقتی است و بعد از سرد شدن بدن، به حالت عادی برمیگردد. همچنین مصرف غذاهای تند، گریه کردن یا قرار گرفتن در محیط گرم نیز همین اثر را دارند.
بله، اما نوع و فرم آن مهم است. ویتامین C با خاصیت آنتیاکسیدانی خود به کاهش التهاب کمک میکند، اما فرمهای اسیدی (L-Ascorbic Acid) ممکن است باعث تحریک شوند. برای پوستهای مستعد قرمزی، از فرمهای پایدارتر و ملایمتر مانند Sodium Ascorbyl Phosphate یا Magnesium Ascorbyl Phosphate استفاده کنید. این فرمها در کاهش التهاب و روشن کردن پوست بدون ایجاد تحریک، مؤثرتر هستند.
عوامل مختلفی ممکن است باعث ماندگاری طولانیمدت PIE شوند، از جمله التهاب مزمن، عدم محافظت کافی از آفتاب، استفاده از محصولات تحریککننده یا زمینه ژنتیکی. در برخی افراد، PIE میتواند تا ۱۲ تا ۲۴ ماه یا حتی بیشتر ماندگار باشد. اگر آکنه هنوز فعال است، هر جوش جدید میتواند قرمزی را تداوم بخشد. در چنین مواردی، مراجعه به متخصص پوست و استفاده از درمانهای عروقی مانند لیزر PDL توصیه میشود.
میکرونیدلینگ معمولی ممکن است PIE را بدتر کند، زیرا با ایجاد تروما، التهاب و قرمزی را تشدید میکند. اما میکرونیدلینگ با فرکانس رادیویی (RF Microneedling) میتواند مؤثر باشد. این روش با ایجاد حرارت کنترلشده در عمق پوست، باعث بسته شدن عروق اضافی میشود و برای افرادی که همزمان با PIE دارای اسکار فرورفته هستند، بسیار مناسب است. حتماً با یک متخصص مجرب مشورت کنید.
اسید ترانگزامیک یک ترکیب ضدالتهابی و ضدعروقی است که اصولاً برای کنترل خونریزی استفاده میشود، اما در مطالعات اخیر اثرات مثبت آن بر قرمزی پوست نیز اثبات شده است. تحقیقات علمی نشان میدهند که استفاده موضعی این ماده در غلظت ۲ تا ۵ درصد، با کاهش نفوذپذیری عروق و التهاب، به محو شدن PIE کمک میکند.
مهمترین اقدام، اجتناب از فشار دادن یا خراشیدن جوشها است، زیرا این کار التهاب و آسیب عروقی را تشدید میکند. بلافاصله پس از کنترل جوش فعال، از محصولات ضدالتهابی استفاده کنید. همچنین مراقبت از سد دفاعی پوست با مرطوبکنندههای حاوی سرامید، استفاده روزانه از ضدآفتاب و اجتناب از محصولات تحریککننده، خطر ایجاد PIE را کاهش میدهد.
بله، کافئین یک منقبضکننده طبیعی عروق است که میتواند به کاهش موقت قرمزی کمک کند. کافئین با باریک کردن عروق خونی، جریان خون را کاهش داده و قرمزی را کمتر قابل مشاهده میکند. سرمهای حاوی کافئین میتوانند بهعنوان مکمل سایر درمانها استفاده شوند، اما اثر آنها موقتی است و برای نتایج بلندمدت باید با سایر ترکیبات ضدالتهابی ترکیب شوند.
خیر، PIE بیشتر در پوستهای روشنتر (تایپ فیتزپاتریک I تا III) دیده میشود، زیرا عروق خونی در این پوستها واضحتر هستند. افراد با پوستهای تیرهتر، بیشتر مستعد PIH (لکهای قهوهای) هستند تا PIE، زیرا پاسخ التهابی پوست آنها به افزایش ملانین منجر میشود نه قرمزی عروقی. البته ممکن است هر دو نوع بهطور همزمان وجود داشته باشند که به درمان ترکیبی نیاز دارد.
بریمونیدین یک درمان موقت است که فقط ظاهر قرمزی را برای چند ساعت کاهش میدهد، نه درمان دائمی. این ژل با انقباض عروق خونی، قرمزی را بهطور موقت محو میکند. اثر آن بعد از ۳۰ دقیقه شروع شده و تا ۱۲ ساعت ادامه دارد، اما بعد از آن قرمزی برمیگردد. این محصول اصولاً برای روزاسه طراحی شده و برای استفاده طولانیمدت در PIE مناسب نیست، اما میتواند برای رویدادهای خاص گزینه خوبی باشد.
لیزر PDL معمولاً موثرتر است، زیرا بهطور اختصاصی عروق خونی را هدف قرار میدهد، در حالی که IPL (نور پالسی شدید) یک دستگاه همهکاره است. PDL برای موارد شدید PIE با رنگ بنفش، نتایج بهتری دارد و نیاز به جلسات کمتری (۲-۳ جلسه) دارد. IPL برای قرمزیهای پراکنده و خفیف مناسبتر و هزینه کمتری دارد، اما ممکن است به جلسات بیشتری نیاز باشد.
برخی از ماسکهای ورقهای حاوی ترکیبات ضدالتهابی مانند سنتلا آسیاتیکا، آلوئهورا یا نیاسینامید میتوانند به عنوان درمان تسکیندهنده استفاده شوند، اما اثر دائمی ندارند. این ماسکها بیشتر به مرطوب کردن و آرام کردن پوست کمک میکنند و باید به عنوان مکمل یک روتین درمانی اصلی (سرم + کرم) استفاده شوند نه جایگزین آن. استفاده هفتگی ۱-۲ بار میتواند مفید باشد.
اگر PIE بعد از ۶ ماه استفاده منظم از درمانهای خانگی (نیاسینامید، آزلائیک اسید، ضدآفتاب) هیچ بهبودی نشان نداد یا حتی بدتر شد، زمان مراجعه به متخصص پوست است. همچنین اگر قرمزی همراه با درد، خونریزی، تورم یا تغییر شکل باشد، حتماً باید فوراً معاینه شوید. متخصص میتواند گزینههای تخصصیتری مانند لیزر PDL، میکرونیدلینگ RF یا درمانهای ترکیبی را به شما پیشنهاد دهد.

