گالاکتومایسس چیست؟

گالاکتومایسس یک فرمنت طبیعی است که از تخمیر انواع قارچ‌های گالاکتومایسس (مانند گالاکتومایسس کاندیدوس یا گالاکتومایسس ریسی) به دست می‌آید. این ترکیب به‌طور گسترده‌ای در صنایع آرایشی‌پوستی استفاده می‌شود و شامل آمینو اسیدهای آزاد، پپتیدها، ویتامین‌های گروپ B، مواد معدنی و پلی‌ساکاریدها است. سایل تخمیری این قارچ‌ها، که سرم یا فیلتریت آن استفاده می‌شود، خصوصیات منحصرفردی برای بهبود کیفیت پوست دارد.

استفاده از گالاکتومایسس در محصولات مراقبت از پوست در دو دهه گذشته رونق یافته است، به‌خصوص از طریق برندهای آسیایی که این فرمنت را تحت نام تجاری «پیترا» معروف کردند. تحقیقات بالینی و آزمایشگاهی نشان داده‌اند که این ترکیب طیف گسترده‌ای از مشکلات پوستی از جمله چین و چروک، لکه‌های تیره، خشکی و حساسیت را بهبود می‌بخشد. خاصیت آب‌دوست گالاکتومایسس به آن اجازه می‌دهد تا به عمق لایه‌های پوست نفوذ کند و در سطح سلولی اثر بگذارد.

گالاکتومایسس فرمنت فیلتریت معمولاً در غلظت‌های ۰.۵ تا ۵ درصد در محصولات سرم، تونر و کرم مرطوب‌کننده استفاده می‌شود. این ترکیب برای تمام انواع پوست، از خشک تا چرب و حساس، مناسب است و به ندرت باعث تحریک یا واکنش تحسسی می‌شود. این ویژگی آن را به گزینه‌ای ایدئال برای استفاده روزانه تبدیل کرده است.

چگونه کار می‌کند؟

گالاکتومایسس از طریق چند مسیر بیوشیمیایی‌مختلف بر روی سلول‌های پوست اثر می‌گذارد. اولین و اصلی‌ترین مکانیسم، فعال‌سازی گیرنده‌های آری‌ایل‌هیدروکاربن (AHR) و عامل رونویسی NRF2 است. این فعال‌سازی منجر به تحریک بیان ژن‌هایی مثل CYP1A1، SPRR1A و SPRR1B می‌شود که نقش کلیدی در تمایز و تقویت سد محافظ پوست دارند.

دومین مسیر، افزایش تولید فیلاگرین است. فیلاگرین یک پروتئین ساختی مهم است که به تشکیل عامل‌های مرطوب‌کننده طبیعی پوست کمک می‌کند. با افزایش فیلاگرین، پوست قادر به نگاهداری بهتر رطوبت می‌شود و خشکی و حساسیت کاهش می‌یابد. همچنین، گالاکتومایسس تولید کلودین‌های ۱ و ۴ را افزایش می‌دهد، که پروتئین‌های حیاتی در اتصالات سفت و سخت بین سلول‌های پوستی هستند.

سومین مسیر، خاصیت ضدالتهابی و ضد پیری گالاکتومایسس است. این فرمنت می‌تواند تولید سیتوکین‌های التهابی مثل IL-6، IL-33 و CXCL14 را کاهش دهد و در عوض تولید سیتوکین ضدالتهابی مثل IL-37 را افزایش دهد. این تغییر در پروفایل التهابی به کاهش نشانگرهای پیری سلولی مثل CDKN2A کمک می‌کند. همچنین، گالاکتومایسس باعث تثبیت اسکلت اکتین درون سلول می‌شود، که باعث حفظ استحکام مکانیکی پوست و کاهش ترخیشی می‌گردد.

مطالعات ترنسکریپتومی نشان داده‌اند که گالاکتومایسس بیش از ۹۹ ژن را تنظیم می‌کند. این تاثیرات وسیع و هماهنگ، گالاکتومایسس را به یکی از ترکیبات جامع‌تر برای بهبود کیفیت پوست تبدیل کرده‌اند.

فواید برای پوست

گالاکتومایسس یکی از معدود ترکیباتی است که طیف گسترده‌ای از فواید برای پوست دارد و برای مشکلات متعدد و متنوع موثر است. تحقیقات بالینی طولانی‌مدت نشان داده‌اند که این فرمنت می‌تواند تغییرات معنادار و مرئی در کیفیت پوست ایجاد کند.

کاهش چین و چروک و جوان‌سازی پوست: یک مطالعه طولانی‌مدت ۱۱ ساله که روی ۸۶ زن ژاپنی انجام شد، نتایج قابل توجهی نشان داد. افرادی که محصولات حاوی گالاکتومایسس را بطور روزانه استفاده کردند، پس از تنها ۲ ماه، چین و چروک‌های خود را به معادل سن ۴.۸ سال پیش برگرداندند. پس از ۱۲ ماه استفاده مداوم، این معادل به ۹.۲ سال رسید. این نتایج نشان‌دهنده‌ی توانایی قابل‌توجه گالاکتومایسس در برگرداندن علائم پیری است.

روشن‌کردن و کاهش لکه‌های تیره: همان مطالعه ۱۱ ساله نشان داد که لکه‌های قهوه‌ای و تیره در پوست پس از استفاده منظم گالاکتومایسس، کاهش تراکمی معنادار یافتند. پس از ۱۲ ماه، لکه‌های روشن شده تا حد قابل توجه‌ای به وضعیت ۱۱ سال قبل (خط پایه ۱۹۹۹) بازگشتند. این اثر احتمالاً ناشی از تحریک کاهش هایپرپیگمنتیشن و تنظیم تولید ملانین است.

بهبود بافت و کاهش زبری پوست: زبری پوست و بافت ناهموار یکی از نشانگرهای مهم پیری است. مطالعات نشان داده‌اند که گالاکتومایسس می‌تواند بافت پوست را به طور چشمگیری بهتر کند. پس از ۱۲ ماه استفاده مداوم، زبری پوست به‌طور کامل به سطح یکنواخت خط پایه بازگشت.

افزایش رطوبت و کاهش از‌دست‌رفتن رطوبت: گالاکتومایسس از طریق افزایش فیلاگرین و بهبود سد محافظ پوست، باعث افزایش قابل توجهی در رطوبت پوست می‌شود. مطالعات اندازه‌گیری پوست نشان داده‌اند که از‌دست‌رفتن پوستی آب (TEWL) به طور معنادار کاهش می‌یابد و پوست رطوبت بیشتری را نگاه می‌دارد.

تقویت کشش و الاستیسیته پوست: یک مسئله‌ی عمده در پوست‌های پیر‌شده، از‌دست‌رفتن الاستیسیته و کاهش کشش است. گالاکتومایسس باعث تثبیت اسکلت اکتین و تقویت اتصالات دوری‌پیرمی‌سلی (DEJ) می‌شود. این امر به حفظ کشش مکانیکی پوست و جلوگیری از ترخیشی کمک می‌کند. اندازه‌گیری‌های بیومکانیکی نشان داده‌اند که مدول یانگ پوست (معیار استحکام) با استفاده منظم گالاکتومایسس بهتر حفظ می‌شود.

کاهش بزرگی منافذ: مطالعات روی زنان جوان ژاپنی نشان داده‌اند که بزرگی منافذ پوست، به‌خصوص در ناحیه میانی صورت، پس از استفاده محصولات حاوی گالاکتومایسس کاهش می‌یابد.

اکثر این فواید پس از ۸ تا ۱۲ هفته استفاده مداوم قابل‌مشاهده هستند، اما برخی بهبودهای اولیه مثل کاهش قرمزی و بهبود رطوبت می‌تواند در ۲ تا ۴ هفته اول رخ دهد.

انواع و فرم‌های مختلف

گالاکتومایسس در انواع مختلفی از محصولات مراقبت پوست موجود است، هر کدام با مزایای خاص‌خود. سرم‌های متمرکز حاوی غلظت‌های بالاتر (معمولاً ۳ تا ۵ درصد) گالاکتومایسس هستند و برای نتایج سریع‌تر و قابل‌توجه‌تر مناسب‌اند. تونرها و اسپلش‌های آبکی معمولاً غلظت کم‌تری دارند (۰.۵ تا ۲ درصد) و برای لایه‌بندی اول بعد از پاک‌کننده و قبل از سرم‌ها استفاده می‌شوند.

کرم‌های مرطوب‌کننده حاوی گالاکتومایسس، ترکیب بهتری از تاثیرات مرطوب‌کنندگی و جوان‌سازی دارند و برای استفاده شبانه بهتر هستند. ماسک‌های سپتی یا خواب (sleep masks) برای تیمار عمیق و شبانه استفاده می‌شوند و می‌توان آنها را یک تا دو بار در هفته به‌کار برد. پدهای تونر (cleansing toner pads) حاوی غلظت کم گالاکتومایسس، گزینه‌ای راحت برای استفاده روزانه دو بار است. از سرم‌ها تا کرم‌های مرطوب‌کننده و حتی ماسک‌های ورقی، انتخاب‌های متنوعی برای هر نوع پوست و ترجیح وجود دارد.

نحوه استفاده و لایه‌بندی

برای دستیابی به بیشترین فواید گالاکتومایسس، استفاده صحیح و لایه‌بندی مناسب ضروری است. ترتیب مناسب به این شرح است: ابتدا پاک‌کننده، سپس تونر یا اسپلش، سپس سرم یا اسنس حاوی گالاکتومایسس، پس از آن سرم‌های دیگر (اختیاری)، سپس کرم مرطوب‌کننده و در صبح ضد آفتاب.

گالاکتومایسس با بسیاری از ترکیبات فعال دیگر سازگار است. می‌توانید آن را با ویتامین C ترکیب کنید برای تاثیر سینرژی در روشن‌کردن و پوست‌رسانی پوست. همچنین با اسید هیالورونیک برای رطوبت‌رسانی بهتر کار می‌کند. اگر از رتینول یا دیگر رتینوئیدها استفاده می‌کنید، بهتر است گالاکتومایسس را ابتدا (لایه ضعیف‌تر) و رتینول را بعد‌ها بمالید یا آنها را در شب‌های جداگانه استفاده کنید.

برای پوست‌های خشک، پس از جذب کامل گالاکتومایسس (۱۰ تا ۱۵ دقیقه)، یک سرم روغنی یا کرم غنی استفاده کنید تا رطوبت محفوظ بماند. برای نتایج بهتر، استفاده مداوم به مدت حداقل ۸ تا ۱۲ هفته ضروری است. افرادی که از‌دست اثرات فوری گالاکتومایسس را می‌خواهند، می‌توانند آن را صبح و شب استفاده کنند.

تحقیقات علمی و ایمنی

تحقیقات گسترده‌ای بر روی گالاکتومایسس انجام شده‌اند و نتایج آن طی سال‌های اخیر منتشر شده‌اند. یک مطالعه بزرگ ترنسکریپتومی در سال ۲۰۲۲ نشان داد که گالاکتومایسس فرمنت فیلتریت ۹۹ ژن را در سلول‌های کراتینوسیت انسانی تنظیم می‌کند. مطالعه‌ای دیگر در سال ۲۰۲۴ نشان داد که این فرمنت باعث تقویت اسکلت اکتین و حفظ استحکام مکانیکی سلول‌های پوست می‌شود.

از‌نظر ایمنی، پانل متخصصین CIR (Cosmetic Ingredient Review) در سال ۲۰۲۴ به‌طور رسمی گالاکتومایسس و دیگر ترکیبات مشتق‌شده از مخمر را برای استفاده در محصولات آرایشی تایید کرد. تسمم حاد این ماده در آزمایش‌های حیوانی بسیار پایین است (LD50 در موش‌های آزمایشگاهی بیش از ۶۰٫۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم است)، و جذب پوستی محدود است (۰.۲ تا ۴.۶ درصد دز اعمال‌شده در طی ۲۴ ساعت).

گالاکتومایسس برای افرادی که حساسیت شدید به مخمیرات دارند، نیاز به آزمایش پیش است، اما برای اکثریت عموم مردم، ایمن و بدون اثرات جانبی قابل توجه است. این ترکیب برای استفاده در دوران بارداری و شیردهی نیز ایمن شناخته می‌شود.