شما با حساب کاربری خود وارد نشده‌اید:
بسیاری از ما هر روز، چند دقیقه برای مراقبت از پوست صورت وقت می‌گذاریم؛ اما گردن و پشت دست‌ها معمولاً کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. گاهی در یک عکس متوجه می‌شویم این نواحی نشانه‌های افزایش سن را زودتر از صورت نشان می‌دهند. دلیل این تفاوت را می‌توان تا حد زیادی در میزان مواجهه با نور، حرکت‌های مکرر و تفاوت ساختار بافتی آن‌ها جست‌وجو کرد. به همین دلیل است که در این مطلب مسائلی مانند علت چروک گردن و علت چروک دست چیست را بررسی می‌کنیم، متوجه خواهیم شد که خطوط مختلف گردن چه تفاوتی با یکدیگر دارند و برای مراقبت از این نواحی باید چه انتظاری از محصولات و روش‌های جوانسازی چروک گردن و دست داشته باشیم.
پوست هر قسمت از بدن در طول زندگی با شرایط متفاوتی روبه‌رو است. میزان دریافت نور خورشید، حرکت‌های تکراری و مقدار بافت محافظ زیر پوست در هر ناحیه فرق می‌کند. گردن و دست‌ها به دلیل قرار گرفتن مداوم در معرض محیط، تاریخچه طولانی‌تری از مواجهه با عوامل بیرونی دارند. برای درک بهتر این موضوع، باید به این نکته توجه کنیم که هر نقطه از بدن در طول سال‌ها چه مدت و با چه شدتی در معرض نور قرار گرفته است.
بعد از صورت، پشت دست‌ها از نواحی‌ای هستند که در طول روز بیشتر در معرض نور قرار می‌گیرند. هنگام رانندگی، خرید، کار با گوشی یا انجام فعالیت‌های روزمره، دست‌ها اغلب پوشیده نیستند. به همین دلیل، ممکن است سال‌ها بدون آنکه متوجه باشیم در معرض نور مستقیم یا غیرمستقیم خورشید قرار بگیرند.
پژوهشی روی پنجاه داوطلب نشان داده که تغییرات ناشی از افزایش سن در پشت دست، ترکیبی از کاهش کلاژن و الاستین، آسیب ناشی از نور و تحلیل بافت نرم زیر پوست است. گردن هم شرایط مشابهی از نظر میزان مواجهه ندارد و پوشش لباس می‌تواند در مقدار نوری که به آن می‌رسد تأثیر بگذارد. بنابراین، میزان پوشیده بودن گردن در افراد مختلف متفاوت است و نمی‌توان برای همه شرایط یکسانی در نظر گرفت.
پشت دست لایه چربی زیرپوستی نسبتاً کمی دارد. این لایه مانند یک بالشتک نرم، فضای زیر پوست را پر می‌کند و به صاف ماندن سطح آن کمک می‌کند. با کاهش بافت نرم زیر پوست، رگ‌ها و تاندون‌ها برجسته‌تر دیده می‌شوند و پوست روی آن‌ها ممکن است حالت چین‌خورده پیدا کند.
به همین دلیل، چین و چروک پشت دست فقط به خطوطی که روی سطح پوست شکل می‌گیرند محدود نیست. بخشی از تغییر ظاهری دست به کاهش حجم و تغییر ساختار بافت‌هایی مربوط می‌شود که در زیر پوست قرار دارند.
در بیماری پوستی پوکیلودرمای سیوات، نواحی آفتاب‌خورده گردن و بالای سینه درگیر می‌شوند، اما ناحیه زیر چانه که معمولاً در سایه قرار دارد، اغلب کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرد. پژوهشی روی بیست‌وهشت بیمار در یونان نیز این الگوی بالینی را گزارش کرده است.
البته این مطالعه میزان دقیق دریافت نور را اندازه‌گیری نکرده و پوست زیر چانه را هم به‌طور مستقل بررسی نکرده است. بنابراین، نمی‌توان از این مشاهده نتیجه گرفت که نور خورشید تنها عامل تغییرات پوستی این نواحی است. تفاوت ضخامت پوست، میزان اصطکاک و تراکم غدد نیز می‌تواند در تفاوت ظاهری این قسمت‌ها نقش داشته باشد.
در بسیاری از مطالب مراقبت از پوست گفته می‌شود گردن به دلیل داشتن غدد کمتر و پوست نازک‌تر، زودتر پیر می‌شود. بااین‌حال، برای این توضیح منبع اولیه مشخصی پیدا نشده و پژوهش‌های اختصاصی گردن نیز سازوکار روشنی برای اثبات آن ارائه نمی‌کنند.
ممکن است این تفاوت‌های ساختاری در روند پیری پوست نقش داشته باشند، اما در حال حاضر شواهد کافی برای معرفی آن‌ها به‌عنوان علت قطعی وجود ندارد. توضیحی که با اطلاعات موجود می‌توان با اطمینان بیشتری مطرح کرد، سال‌های طولانی مواجهه با نور و در مورد دست، وجود لایه محافظ چربی کمتر در زیر پوست است.
در نتیجه، زودتر دیده شدن نشانه‌های پیری در این نواحی لزوماً به معنای ضعیف‌تر بودن ذاتی پوست آن‌ها نیست؛ میزان مواجهه و نوع ساختار بافتی هم در این تفاوت نقش دارند.
همه خطوطی که روی گردن دیده می‌شوند یکسان نیستند. بعضی از آن‌ها با خم شدن گردن ظاهر می‌شوند و برخی دیگر به ساختار عضلانی زیر پوست ارتباط دارند. شناخت این تفاوت کمک می‌کند تغییرات ظاهری را دقیق‌تر ارزیابی کنیم و درباره روش‌های مراقبتی یا درمانی انتظار واقع‌بینانه‌تری داشته باشیم.
پیشنهاد مطالعه: این بحث می‌تواند پرسش‌های دیگری درباره نحوه مراقبت و اولویت‌بندی محصولات ایجاد کند؛ پاسخ بخشی از این پرسش‌ها را در آسیب ساختار مو بعد از دکلره آورده‌ایم.
خطوط افقی گردن چین‌هایی هستند که ممکن است هنگام خم کردن گردن، برای مثال هنگام نگاه کردن به گوشی، بیشتر دیده شوند. در بعضی افراد این خطوط با صاف کردن گردن محو می‌شوند، اما در بعضی دیگر حتی در حالت عادی هم باقی می‌مانند.
پژوهشگران برای ارزیابی دقیق‌تر این تغییرات، سه مقیاس پنج‌درجه‌ای معتبر طراحی کرده‌اند. این مقیاس‌ها خطوط افقی گردن، باندهای عضله پلاتیسما و چروک‌های ناحیه بالای سینه را بررسی می‌کنند. برای چروک‌های بالای سینه نیز دو مقیاس جداگانه، یکی برای حالت ثابت و دیگری برای حالت حرکتی، در نظر گرفته شده است. میزان توافق ارزیابان در این مقیاس‌ها از متوسط تا بسیار بالا گزارش شده است.
💡نکته عملی:
اگر می‌خواهید تغییرات گردن را در طول زمان بررسی کنید، هر چند ماه یک بار در نور روز از آن در دو حالت صاف و خم‌شده عکس بگیرید. مقایسه این تصاویر کمک می‌کند تشخیص دهید کدام خطوط فقط هنگام حرکت ظاهر می‌شوند و کدام‌یک در حالت عادی هم باقی مانده‌اند. ضمنا برای اینکه تصویر کامل‌تری از این موضوع داشته باشید، بهتر است نکات مطرح‌شده در چروک حالت‌دار و چروک ماندگار را نیز در نظر بگیرید؛ چون برخی جزئیات در همان مطلب جداگانه بررسی شده‌اند.
باندهای عمودی گردن به شکل نوارهایی دیده می‌شوند که از زیر چانه به سمت پایین گردن امتداد پیدا می‌کنند. این نوارها به عضله پلاتیسما مربوط هستند؛ عضله‌ای نازک که در زیر پوست گردن قرار دارد.
بنابراین، این خطوط صرفاً چین‌های سطحی پوست نیستند و ساختار عضلانی در شکل‌گیری آن‌ها نقش دارد. در بعضی موارد، روش‌های تزریقی برای بهبود ظاهر این باندها پیشنهاد می‌شوند؛ اما انتخاب روش مناسب به شرایط هر فرد و معاینه پزشک بستگی دارد.
برای ناحیه بالای سینه در زبان فارسی نام رایج و دقیقی وجود ندارد و اصطلاح «دکلته» بیشتر به نوعی یقه یا مدل لباس اشاره می‌کند. به همین دلیل، در این مطلب از عبارت «ناحیه بالای سینه» استفاده می‌کنیم.
چروک‌های این قسمت نیز در مقیاس‌های ارزیابی به‌صورت جداگانه بررسی می‌شوند و نباید آن‌ها را با خطوط گردن یکسان در نظر گرفت. همچنین، پژوهش‌هایی که به‌طور اختصاصی خطوط گردن را بررسی کرده‌اند، لزوماً نمی‌توانند تمام تفاوت‌های روند پیری پوست گردن و صورت را توضیح دهند.
برای مرور تفاوت این سه ناحیه، جدول زیر را در نظر بگیرید:
| ناحیه | شکل ظاهری | نکته اصلی |
|---|---|---|
| گردن، خطوط افقی |
چین‌هایی که ممکن است با خم کردن گردن ظاهر شوند |
بعضی از آن‌ها فقط هنگام حرکت دیده می‌شوند و بعضی ماندگارند. |
| گردن، خطوط عمودی |
نوارهایی از زیر چانه به سمت پایین گردن |
بیشتر به عضله پلاتیسما مربوط هستند تا چین سطحی پوست |
| بالای سینه |
چروک‌هایی جدا از خطوط گردن |
با مقیاس‌های اختصاصی ارزیابی می‌شوند. |
پیش از مقایسه روش‌های درمانی، بهتر است ابتدا شکل و حالت خطوطی را که روی پوست خود می‌بینید بشناسید. ضمنا اگر بخواهیم این مسئله را در شرایط فردی متفاوت بررسی کنیم، نتیجه ممکن است تغییر کند؛ جزئیات این تفاوت‌ها را در مقاله دلایل افتادگی صورت وبلاگ هانا لایف دنبال کنید.
وقتی از تغییرات ظاهری دست صحبت می‌کنیم، معمولاً چند مسئله متفاوت را با یک عنوان بیان می‌کنیم: خطوط سطح پوست، لک‌های رنگدانه‌ای و کاهش حجم بافت زیرپوستی. هرکدام از این تغییرات علت و راهکار متفاوتی دارند؛ بنابراین، نباید انتظار داشت یک روش مراقبتی یا درمانی همه آن‌ها را به یک اندازه بهبود دهد.
برای ارزیابی خطوط گردن، مقیاس‌هایی با میزان توافق بالای ارزیابان طراحی شده‌اند؛ اما سنجش تغییرات پشت دست دشوارتر است. در یکی از پژوهش‌های مربوط به دست، توافق یازده جراح پلاستیک در درجه‌بندی چروک‌ها نسبتاً ضعیف و در ارزیابی تغییرات رنگدانه‌ای متوسط گزارش شد. مقیاسی هم که پیش‌تر برای ارزیابی دست استفاده می‌شد، از نظر میزان توافق در سطح پایین‌تری قرار داشت.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وقتی ابزار سنجش دقت کافی نداشته باشد، اندازه‌گیری میزان بهبود هم ممکن است با خطا همراه شود. به همین دلیل، وعده‌های مربوط به بهبود قابل‌اندازه‌گیری ظاهر دست را باید با احتیاط بررسی کرد. همچنین یادتان باشد که مراقبت از پوست زمانی منظم‌تر می‌شود که بدانید با چه دغدغه‌ای روبه‌رو هستید و چه انتظاری از روتین خود دارید؛ صفحه نگرانی‌های پوستی می‌تواند نقطه شروع این برنامه‌ریزی باشد.
جوانسازی پوست دست می‌تواند به چند هدف متفاوت اشاره داشته باشد. برای درک بهتر روش‌های موجود، بهتر است این سه تغییر را از یکدیگر جدا کنیم:
برای هرکدام از این مشکلات، روش‌های مختلفی در مراکز درمانی معرفی می‌شود. بااین‌حال، انتخاب روش مناسب به نوع تغییر پوستی و شرایط فرد بستگی دارد و نمی‌توان یک راهکار را برای همه موارد مناسب دانست.
نرم‌کننده‌ها و آبرسان‌ها می‌توانند سطح پوست دست را نرم‌تر و صاف‌تر نشان دهند. این اثر واقعی است، اما باید میان بهبود نرمی سطح پوست و تغییر ساختار آن تفاوت قائل شد.
در پژوهشی درباره استفاده از یک سرم حاوی هیالورونیک‌اسید روی پوست صورت، بیشترین و سریع‌ترین بهبود در میزان آبرسانی مشاهده شد و شاخص مربوط به چروک کمترین تغییر را داشت. البته این پژوهش گروه شاهد نداشت و هزینه آن را تولیدکننده محصول تأمین کرده بود؛ بنابراین، نمی‌توان اعداد گزارش‌شده را قطعی دانست و بهتر است فقط به روند کلی نتایج توجه کنیم.
برای پوست دست، نمونه مشابهی در این پژوهش‌ها پیدا نشده؛ اما می‌توان میان بهبود رطوبت و نرمی سطح پوست و تغییرات ساختاری تفاوت قائل شد. مراقبت روزانه به بهتر شدن ظاهر سطح پوست کمک می‌کند، اما برای بررسی کاهش حجم یا تغییرات ساختاری باید با پزشک مشورت کرد.
پیشنهاد مطالعه: ترکیبات محصول فقط فهرستی از نام‌ها نیستند و ترتیب و نقش هر ماده می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره فرمولاسیون به دست دهد؛ برای دیدن این اطلاعات، صفحه ترکیبات هانا لایف را ببینید.
اگر مدت‌زمان مواجهه با نور در تغییرات پوستی نقش داشته باشد، محافظت از نواحی در معرض نور اهمیت زیادی پیدا می‌کند. مراقبت از پوست گردن و دست‌ها فقط به استفاده از محصولات آرایشی و بهداشتی محدود نیست و باید پوشش مناسب و محافظت در برابر نور را هم در نظر گرفت.
یک مرور بزرگ شامل صد و نه مطالعه نشان داده که قرار گرفتن بیش از یک ساعت در روز در معرض نور خورشید با حدود ۱٫۹ برابر شدن شانس بروز چروک همراه است. این نتیجه یک ارتباط آماری را نشان می‌دهد و به دلیل تفاوت‌های موجود میان مطالعات، نمی‌توان آن را اثبات قطعی رابطه علت و معلولی دانست.
در بررسی ثبت سرطان در استان فارس نیز از میان ۴۳۰۲ مورد سرطان پوست طی شش سال، حدود ۴۵ درصد موارد در ناحیه صورت گزارش شده بود. البته در همان پژوهش، گردن زنان به دلیل فرض پوشیده بودن آن در گروه نواحی بدون مواجهه قرار گرفته بود؛ بنابراین، نمی‌توان از نتایج آن برای اثبات میزان محافظت ناشی از پوشش استفاده کرد.
ضدآفتاب و پوشش لباس دو ابزار مکمل برای محافظت از پوست هستند. استفاده از یکی نباید باعث کنار گذاشتن دیگری شود. همچنین، تأثیر آفتاب بر چروک پوست را باید در کنار عوامل دیگری مانند ساختار پوست و تغییرات بافتی ناشی از افزایش سن در نظر گرفت.
روغن‌های گیاهی در مراقبت از پوست کاربردهای مختلفی دارند و معمولاً برای نرم کردن پوست، استفاده بعد از قرار گرفتن در معرض آفتاب یا همراه با ماساژ به کار می‌روند. بااین‌حال، این محصولات جایگزین ضدآفتاب نیستند.
در پژوهشی که چهارده روغن گیاهی را با روش استاندارد بررسی کرده است، میزان محافظت آن‌ها در برابر نور خورشید ناچیز گزارش شد. برای پنج روغن پرطرفدار، از جمله روغن نارگیل، مقدار SPF در آزمون انسانی حدود یک تا سه بود. نویسندگان پژوهش توضیح داده‌اند که اعداد بالاتری که در بعضی منابع دیده می‌شوند، ممکن است به دلیل رعایت نکردن روش استاندارد اندازه‌گیری باشند.
بنابراین، روغن گیاهی برای چروک دست را می‌توان در چارچوب نرم کردن و مراقبت از سطح پوست در نظر گرفت، نه به‌عنوان محصولی با قابلیت جایگزینی ضدآفتاب. برای محافظت در برابر نور، باید از ضدآفتاب مناسب استفاده کرد. بخشی از پاسخ این پرسش به عواملی بستگی دارد که در این متن به آن‌ها اشاره نشده است؛ برای بررسی کامل‌تر، مقاله روغن‌های گیاهی و سد پوستی ببینید.
همان مرور آماری نشان داده که شانس بروز چروک در افرادی که در حال حاضر سیگار می‌کشند، بیش از سه برابر است. در مقابل، میان افرادی که فقط در گذشته سیگار مصرف می‌کرده‌اند، تفاوت معناداری گزارش نشده است.
در یک بررسی ملی در ایران هم حدود ۳٫۶ درصد زنان در دوازده ماه گذشته قلیان و ۰٫۸ درصد سیگار مصرف کرده بودند. این اعداد فقط میزان شیوع مصرف را نشان می‌دهند و شامل همه بزرگسالان بالای هجده سال می‌شوند. در این بررسی، شواهد جداگانه‌ای درباره ارتباط مصرف قلیان با ایجاد چروک گزارش نشده است؛ بنابراین، نباید از این آمار نتیجه‌ای فراتر از اطلاعات موجود گرفت.
بسیاری از تغییرات ظاهری دست با افزایش سن و مواجهه با نور ارتباط دارند، اما همه تغییرات را نباید صرفاً به این عوامل نسبت داد. بعضی بیماری‌های بافت همبند ممکن است در مراحل اولیه با نشانه‌هایی شبیه تغییرات ساده پوستی ظاهر شوند. در چنین شرایطی، توجه به علائم همراه اهمیت دارد.
موارد زیر می‌توانند دلیل مناسبی برای مراجعه به متخصص پوست یا روماتولوژیست باشند:
برای مراقبت از این نواحی و مدیریت چروک گردن و دست، بهتر است به‌جای جست‌وجوی یک راهکار واحد، نوع تغییرات پوستی را بشناسیم. استفاده منظم از ضدآفتاب و پوشش مناسب می‌تواند میزان مواجهه پوست با نور را کاهش دهد. نرم‌کننده‌ها و آبرسان‌ها هم به بهبود خشکی و زبری سطح پوست کمک می‌کنند؛ اما نباید از آن‌ها انتظار تغییر حجم یا ساختار بافت زیرپوستی داشت.
در جست‌وجوی راهکارهایی مانند ورزش برای از بین بردن چروک گردن، درمان خانگی خطوط گردن یا بهترین ماسک برای چروک گردن باید به تفاوت میان مراقبت روزانه و درمان تغییرات ساختاری توجه کرد. چون در حال حاضر، معرفی یک درمان قطعی چروک گردن برای همه افراد و انواع خطوط هم با اطلاعات مطرح‌شده در این مقاله امکان‌پذیر نیست. خطوط افقی، باندهای عضلانی و تغییرات سطح پوست سازوکار یکسانی ندارند و ارزیابی آن‌ها باید متناسب با نوع تغییر انجام شود.
در نهایت، سه نکته را به خاطر داشته باشید این است که: ضدآفتاب جای پوشش را نمی‌گیرد، روغن جای ضدآفتاب را نمی‌گیرد و نشانه‌های غیرعادی پوست جای بررسی پزشکی را. گردن و دست‌ها در طول سال‌ها در معرض عوامل مختلفی قرار می‌گیرند؛ بنابراین، توجه به محافظت روزانه از این نواحی می‌تواند بخشی از مراقبت بلندمدت پوست باشد.
