روغن پوست گریپفروت روغن فراری است که از پوست میوهٔ گریپفروت به دست میآید. در کاربرد آرایشی، نقش اصلی آن عطردهی و پوشاندن بوی نامطبوع مواد دیگر است و در پایگاه CosIng و ارزیابیهای CIR با همین کارکردها ثبت شده است. CIR آن را در دستهٔ ترکیبات عطری و نرمکنندهٔ پوست (سایر) قرار داده است.
بوی گریپفروت از یک ترکیب واحد تشکیل نشده. بخش عمدهٔ روغن را لیمونن میسازد، اما نوتکاتون و مقدار بسیار کمی تیول گوگردی (1-p-menthene-8-thiol) هویت بویایی آن را میسازند. بر اساس مقالهٔ ChemTexts، نوتکاتون عامل اصلی طعم گریپفروت است.
این ماده برای پوست «فعال» شناخته نمیشود و در محصولات بیشتر برای رایحه استفاده میشود. پروفایل ایمنی آن به غلظت، فرمولاسیون و میزان اکسیداسیون روغن بستگی دارد.
گریپفروت معمولاً مادهٔ مستقل برای مصرف روزانه نیست و بهعنوان بخشی از عطر یا رایحهٔ محصول به کار میرود. برنامهٔ مصرف از دستورالعمل همان محصول پیروی میکند.
اگر محصول حاوی روغن پوست گریپفروت است، قبل از استفادهٔ گسترده تست پچ انجام دهید. در محصولات ماندگار روی پوست، پس از استفاده در معرض آفتاب مستقیم قرار نگیرید، مگر اینکه برچسب محصول ایمنی آن را تأیید کرده باشد.
روغن خالص (اسانس) را بدون رقیقسازی روی پوست نمالید.
چون گریپفروت اساساً ترکیب عطری است، لایهبندی آن در روتین پوست قاعدهٔ علمی مستقلی ندارد. بهتر است محصولات معطر را آخرین لایه و دور از ناحیهٔ چشم استفاده کنید.
اگر همزمان از چند محصول دارای روغنهای مرکباتی استفاده میکنید، مجموع اثر آنها بر تحریک و حساسیت به نور جمع میشود. CIR هم هشدار میدهد چند گیاه ممکن است هر کدام سهمی در یک ترکیب نگرانکننده داشته باشند (گزارش CIR).
عطردهی مهمترین نقش ثبت شدهٔ این ماده در محصولات آرایشی است. بوی گریپفروت از لیمونن به علاوهٔ نوتکاتون و مقدار بسیار کم تیول گوگردی ساخته میشود . این فایده از ثبت کارکرد در CosIng و CIR میآید، نه از کارآزمایی بالینی .
نوتکاتون و تیول گوگردی بوی تلخ و تازهٔ گریپفروت را میسازند و آن را از دیگر مرکبات جدا میکنند . این توصیف از منابع عطری است و جنبهٔ حسی دارد، نه اثبات بالینی.
در یک مطالعه روی ۸۱ داوطلب سالم، استنشاق روغن گریپفروت هنگام خواب بهمدت ۶ هفته سطح s-IgA بزاق را ۲٫۵۵ برابر کرد (p = 0.04) و پژوهشگران آن را نشانهٔ کاهش استرس دانستند. این مطالعه فقط بزرگسالان سالم را شامل بود و نتیجه را نمیتوان به پوست یا درمان تعمیم داد.
مرور سیستماتیک عطردرمانی استنشاقی گزارش کرد که بیش از ۷۰٪ مطالعات اثر مثبت بر اضطراب داشتند، اما کیفیت گزارشدهی ضعیف بود. متاآنالیز ۴۴ کارآزمایی روی ۱۰ روغن، کاهش اضطراب را نشان داد، ولی گریپفروت در آن جداگانه بررسی نشده بود. پس نمیتوان این نتیجه را به گریپفروت نسبت داد.
در مقایسهٔ روغن پوست سه مرکبات، روغن گریپفروت در روش چاهک آگار هالهٔ مهار ۴٫۵ تا ۱٫۲ سانتیمتر ایجاد کرد. این نتیجه آزمایشگاهی (in vitro) و از منبعی با رتبهٔ پایین است. از آن برای ادعای پوستی استفاده نکنید و فقط در صورت نیاز با عبارت «در مطالعات آزمایشگاهی» بنویسید.
افراد دارای پوست حساس یا سابقهٔ حساسیت به عطرها و مرکبات، و کسانی که در معرض آفتاب مستقیم هستند، باید احتیاط کنند. CIR نتیجه گرفته است روغنهای پوست مرکبات، از جمله گریپفروت، در صورتی ایمناند که محصول نهایی حاوی بیش از ۰٫۰۰۱۵٪ (۱۵ ppm) 5-MOP نباشد و غیرحساسیتزا و غیرتحریکزا فرموله شود (گزارش CIR).
لیمونن، جزء اصلی روغن، با اکسیداسیون میتواند حساسیتزا شود. در اتحادیهٔ اروپا لیمونن باید وقتی غلظتش بیش از ۰٫۰۰۱٪ در محصولات ماندگار یا ۰٫۰۱٪ در محصولات شستوشویی است، در فهرست ترکیبات ذکر شود و عدد پراکسید آن باید کمتر از ۲۰ mmol/L باشد (مقررات اتحادیهٔ اروپا).
برای حساسیت به نور، IFRA برای روغن گریپفروت پرسشده در محصولات ماندگار روی نواحی در معرض آفتاب سقف ۴٪ تعیین کرده است (گزارش CIR). در محصولات شستوشویی چنین محدودیتی وجود ندارد.
دربارهٔ بارداری و شیردهی دادهٔ معتبری یافت نشد؛ در صورت نگرانی با پزشک مشورت کنید.
وقتی در فهرست ترکیبات یک محصول آرایشی نام گریپفروت را میبینید، معمولاً منظور خود میوه یا آب آن نیست. معمولاً روغن معطری است که از پوست میوه گرفته میشود. پایگاه رسمی ترکیبات آرایشی اروپا (CosIng) این ماده را روغن فرار به دست آمده از پوست گریپفروت، از گیاه Citrus grandis از خانوادهٔ Rutaceae، تعریف میکند. نام INCI رایج آن Citrus Grandis (Grapefruit) Peel Oil است.
این ماده روی برچسبها با نامهای دیگری هم دیده میشود. Citrus Paradisi Peel Oil و Grapefruit Peel Oil مترادفهای متداول آن هستند و شمارهٔ CAS آن ۸۰۱۶-۲۰-۴ (و در CosIng همراه با ۹۰۰۴۵-۴۳-۵) است. یک نکتهٔ نامگذاری هم وجود دارد: ارزیابی CIR یادآوری میکند که نام Citrus grandis معمولاً به پملو اشاره دارد و کمیتهٔ INCI در حال اصلاح این نامگذاری است. بنابراین دیدن دو نام متفاوت روی برچسب نشانهٔ دو ماده نیست.
گریپفروت یک مولکول واحد نیست و مخلوطی طبیعی از دهها ترکیب است. بخش عمدهٔ روغن را لیمونن میسازد؛ بسته به منبع حدود ۸۵ تا ۹۵ درصد. میرسن و آلفا-پینن در مقدار کم همراه آن هستند. آنچه بوی گریپفروت را از دیگر مرکبات جدا میکند، سهم بسیار کوچک ترکیبی به نام نوتکاتون و مقدار ناچیزتر یک تیول گوگردی است.
در صنایع آرایشی بهداشتی، کارکرد اصلی این روغن عطردهی است. CIR آن را در گروه ترکیباتی میگذارد که بیشتر در نقش عطر و گاهی نرمکنندهٔ پوست گزارش میشوند. بنابراین توقع نداشته باشید گریپفروت مثل نیاسینامید یا ویتامین C یک ماده فعال پوستی باشد.
مکانیسم اثر گریپفروت بیشتر بویایی است تا پوستی. مولکولهای فرار روغن در هوا پراکنده میشوند و گیرندههای بویایی را تحریک میکنند. به همین دلیل گریپفروت در عطرسازی «نت سر» حساب میشود: اولین بویی که حس میکنید و نسبتاً زود محو میشود.
لیمونن بوی تازه و مرکباتی عمومی را میسازد، اما تنها هویت گریپفروت نیست. نوتکاتون عامل اصلی طعم و بوی شاخص گریپفروت شناخته میشود و لیمونن جزء اصلی روغن پوست آن است. نوتکاتون حالتی تلخ و چوبی به ترکیب میدهد و همان چیزی است که گریپفروت را از لیمو یا پرتقال متمایز میکند.
ترکیب مهم دیگر 1-p-menthene-8-thiol است که به «مرکاپتان گریپفروت» هم معروف است. این تیول در آبمیوه در حد ppb یا کمتر وجود دارد و با وجود این مقدار ناچیز، نقش اساسی در بوی گریپفروت دارد. این مثال خوبی است از اینکه در عطرسازی غلظت یک ترکیب با شدت اثر بویایی آن رابطهٔ مستقیم ندارد.
اثر بو فقط به عطر محدود نمیشود. در مطالعات استنشاق، روغن گریپفروت در عطردرمانی بر سیستم عصبی سمپاتیک اثر میگذارد و فشار خون را بالا میبرد. این یافته نشان میدهد که حتی استشمام یک رایحه میتواند پاسخ فیزیولوژیک ایجاد کند و موضوع عطر کاملاً جدا از «حس خوب» ذهنی است. نتیجهٔ این مطالعات را نباید به محصولات پوستی تعمیم داد.
در فرمولاسیون نیز نقش دیگری دارد: پوشاندن بوی مواد خام. بسیاری از ترکیبات فعال یا پایهها بوی ناخوشایند دارند و عطر مرکباتی میتواند آن را کمرنگ کند. CosIng همین کارکرد را برای این گروه از روغنها ثبت کرده است.
برای توضیح فایده پوستی گریپفروت، مثل روشنکنندگی، کنترل چربی یا ضدچینوچروک، کارآزمایی بالینی معتبری پیدا نشد. فواید قابل دفاع این ماده بیشتر مربوط به رایحه و تجربه حسی است.
رایحه و نشاط حسی: بوی تازه، کمی تلخ و روشن گریپفروت یکی از دلایل اصلی استفاده از آن در شامپو، شامپو، کرم بدن و عطر است. این فایده حسی است و با دادهی بالینی پوستی پشتیبانی نمیشود.
اثر احتمالی بر استرس: در یک مطالعه روی داوطلبان سالم، استنشاق عطر قبل از خواب به مدت ۶ هفته با تغییر سطح s-IgA بزاق همراه بود که بهعنوان شاخص استرس بررسی شد. نمونهٔ مطالعه کوچک بود و تنها افراد سالم را شامل میشد؛ بنابراین نتیجه فقط یک نشانهٔ اولیه است.
شواهد عمومی عطردرمانی: مرورها نشان میدهند عطردرمانی ممکن است در کاهش اضطراب مؤثر باشد، اما نتایج ناهمگون است. مرور سیستماتیک ۴۴ کارآزمایی تصادفی روی ۱۰ نوع اسانس دربارهٔ اضطراب انجام شده و گریپفروت بهتنهایی در آن بررسی نشده است. بنابراین نمیتوان اثر این مرورها را مستقیماً به گریپفروت نسبت داد. اگر محصولات شما با موضوع استرس و آرامش دستهبندی میشوند، این ادعاها را فقط در حد «تجربهٔ حسی» بنویسید و درمانی ننویسید.
فعالیت ضدمیکروبی آزمایشگاهی: در مطالعات in vitro، روغن پوست مرکبات ازجمله گریپفروت اثر مهاری روی میکروبها نشان دادهاند. این نتایج مربوط به محیط آزمایشگاه است و نمیتوان آن را به محصولات روی پوست تعمیم داد. به همین دلیل از آن بهعنوان ادعای محصول استفاده نمیشود.
گریپفروت در چند فرم مختلف دیده میشود. اولین و رایجترین، روغن پرسشدهٔ پوست است که عطر قوی و کامل دارد. این فرم بیشترین مقدار ترکیبات فورانوکومارینی را دارد و برای حساسیت به نور باید با دقت فرموله شود. روغنهایی که این ترکیبات در آنها کاهش یافته، از نظر حساسیت به نور ملایمتر هستند.
در محصولات نهایی، گریپفروت بیشتر در عطر و بادیمیست، شامپو، لوسیون و کرم بدن و گاهی شمع و خوشبوکنندهها به کار میرود. محصولات شستوشویی مثل ژل دوش مدت تماس کمی با پوست دارند و معمولاً از محصولات ماندگار ملایمتر هستند. اگر دنبال یک رایحهٔ شاداب برای عطر روزانه هستید، میتوانید دستهبندی عطر و ادکلن را ببینید.
نکتهٔ مهم تفکیک مواد است: روغن پوست، عصارهٔ میوه و عصارهٔ دانهٔ گریپفروت ورودیهای جدا با نام INCI جدا هستند و خواص یکسان ندارند. روغن پوست عمدتاً برای عطر به کار میرود، در حالی که عصارهها اهداف دیگری دارند. هنگام خرید به عبارت دقیق INCI روی برچسب نگاه کنید.
گریپفروت مادهای نیست که جداگانه در روتین مراقبت از پوست «لایهبندی» شود. بیشتر بهعنوان بخشی از رایحهٔ یک محصول وارد روتین میشود، بنابراین دستور مصرف همان دستور محصول است. برای محصولات ماندگار تازه، ابتدا روی ناحیهٔ کوچکی از پوست تست پچ انجام دهید.
مهمترین نکتهٔ کاربردی، حساسیت به نور است. روغنهای پرسشدهٔ مرکبات ممکن است فوتوتوکسیک باشند. رعایت استانداردهای IFRA برای ترکیبات فورانوکومارینی از فوتوتوکسیسیتی پیشگیری میکند. از آنجا که اثر چند روغن مرکباتی ممکن است جمع شود، استفاده همزمان از چند محصول معطر با روغن برگاموت یا لیمو در یک روز، بهویژه قبل از آفتاب مستقیم، توصیه نمیشود.
اگر پوست حساس دارید یا سابقهٔ حساسیت به عطر دارید، محصولات بیعطر را ترجیح دهید. روغن خالص (اسانس) را رقیقنشده روی پوست نمالید و محصولات معطر را دور از چشم استفاده کنید. محصولات حاوی روغنهای اسانسی را دور از نور، گرما و هوا نگه دارید، چون اکسیداسیون لیمونن میتواند احتمال حساسیت را افزایش دهد.
پنل CIR روغنهای پوست مرکبات را در صورتی ایمن میداند که غیرتحریکزا و غیرحساسیتزا فرموله شوند و میزان 5-MOP محدود بماند. در پیمایش صنعت، بیشترین غلظت گزارششدهٔ این روغن در محصولات آرایشی ۰٫۰۵ درصد بوده است.
دو نکتهٔ مربوط به حساسیت وجود دارد:
برخی نتایج آزمایشگاهی هم وجود دارد که باید با احتیاط تفسیر شود. CIR در ارزیابی خود گزارش کرده که در موشهایی که قبلاً با مادهای سرطانزا تیمار شده بودند، تحریک مکرر پوست رشد تومور را افزایش داد و به همین دلیل بر غیرتحریکزا بودن فرمولاسیون تأکید دارد. این یافته دلیلی بر خطر برای مصرفکنندهٔ عادی نیست، اما اهمیت فرمولاسیون ملایم را نشان میدهد.
دربارهٔ بارداری و شیردهی، دادهی معتبری که ایمنی یا خطر را نشان دهد یافت نشد. در صورت نگرانی، با پزشک مشورت کنید. بهطور خلاصه: گریپفروت یک عطر مرکباتی با سابقهٔ طولانی و ارزیابی ایمنی مشخص است، به شرط آنکه کیفیت روغن، غلظت و فرمولاسیون مناسب باشد.
در بیشتر محصولات آرایشی، گریپفروت یعنی روغن فرار پوست میوه، نه خود میوه. پایگاه CosIng آن را روغن فرار بهدستآمده از پوست گریپفروت تعریف میکند. کارکرد اصلی آن عطردهی است و مادهٔ فعال پوستی محسوب نمیشود.
هر دو نام برای روغن پوست گریپفروت به کار میروند و در عمل مترادفاند. CIR توضیح میدهد که نام Citrus grandis معمولاً به پملو اشاره دارد و اصلاح نامگذاری در جریان است. بنابراین هنگام مقایسه محصولات، هر دو نام را در نظر بگیرید.
چون کارکرد اصلی آن عطردهی است، بیشتر در محصولات معطر مثل عطر و بادیمیست، شامپو و کرم بدن دیده میشود. CIR روغنهای پوست مرکبات را بیشتر در نقش عطر و نرمکنندهٔ پوست گزارش میکند.
برای پوست حساس معمولاً توصیه نمیشود، چون روغنهای عطری میتوانند تحریک یا حساسیت ایجاد کنند. CIR ایمنی این روغنها را مشروط به فرمولاسیون غیرتحریکزا و غیرحساسیتزا میداند. اگر پوست حساس دارید، محصول بیعطر را ترجیح دهید یا تست پچ انجام دهید.
افراد دارای حساسیت به عطرها یا مرکبات، پوست حساس و کسانی که قبل از قرار گرفتن در آفتاب محصول ماندگار معطر استفاده میکنند باید احتیاط کنند. همچنین افرادی که مشکل فشار خون دارند باید به استنشاق غلظت بالای روغن توجه داشته باشند.
توصیه نمیشود. اسانس خالص غلظت بسیار بالایی دارد و احتمال تحریک و حساسیت به نور را بالا میبرد. غلظت گزارششده در محصولات آرایشی در پیمایش صنعت حداکثر ۰٫۰۵ درصد بوده است.
این به نوع محصول بستگی دارد. شامپو مدت تماس کوتاهتری دارند و معمولاً از لوسیون و کرم ماندگار ملایمترند. برای محصولات ماندگار، تست پچ و اجتناب از آفتاب مستقیم مهمتر است.
منبع معتبری برای سازگاری یا ناسازگاری مستقیم پیدا نشد. از آنجا که روغنهای عطری ممکن است تحریکزا باشند و رتینول و برخی اسیدها هم پوست را حساس میکنند، اگر پوستتان حساس است این ترکیب را با احتیاط و تدریجی امتحان کنید.
ناسازگاری شیمیایی مشخصی ثبت نشده است. با این حال، استفاده همزمان از چند محصول حاوی روغنهای مرکباتی فوتوتوکسیک مثل برگاموت یا لیمو میتواند اثر حساسیت به نور را جمع کند.
«بهتر» تعریف علمی ندارد؛ چون گریپفروت ماده فعال پوستی نیست. انتخاب باید بر پایهٔ هدف باشد: برای رایحه، عطر یا بادیمیست؛ برای تجربهٔ ملایمتر روی پوست حساس، محصولات قابل شستن و برای پوست حساس، محصول بیعطر.
چون این ماده برای نتیجهٔ پوستی استفاده نمیشود، «نتیجه نگرفتن» معنای مشخصی ندارد. اگر هدف شما بهبود وضعیت پوست است، بهجای عطر به سراغ ترکیبات فعال با شواهد بالینی بروید.
دادهٔ معتبری که ایمنی یا خطر را در بارداری و شیردهی نشان دهد یافت نشد. در صورت نگرانی با پزشک مشورت کنید و محصولات بیعطر را انتخاب کنید.
بله، در مطالعات روی انسان استنشاق روغن گریپفروت باعث افزایش موقت فشار خون شد. این یافته بیشتر به استنشاق مستقیم روغن مربوط است، نه محصولات آرایشی با غلظت کم. افراد دارای مشکل فشار خون بهتر است در عطردرمانی احتیاط کنند.
هر سه به لیمونن تکیه دارند، اما گریپفروت با نوتکاتون و مقدار کم تیول گوگردی بوی تلختر و متمایز پیدا میکند. نوتکاتون عامل اصلی طعم و بوی شاخص گریپفروت است. به همین دلیل بوی آن از دیگر مرکبات جدا شناخته میشود.
در جستوجوی علمی این تحقیق، مطالعهٔ بالینی معتبری برای روشنکنندگی یا کنترل چربی پوست با روغن گریپفروت پیدا نشد. این ادعاها بیشتر در محتوای تبلیغاتی دیده میشوند و نباید به آنها اعتماد کرد.
خیر. روغن گریپفروت مخلوط طبیعی از ترکیباتی مثل لیمونن است که با اکسیداسیون میتواند حساسیتزا شود و روغنهای پرسشدهٔ مرکبات میتوانند فوتوتوکسیک باشند. CIR ایمنی آن را به غلظت و فرمولاسیون مشروط کرده است.