دانه تونکا، بذر درخت Dipteryx odorata است. عصاره آن در فهرست ترکیبات آرایشی اتحادیه اروپا (CosIng) با کارکردهای عطردهی و ماسکه کردن ثبت شده است. بنابراین نقش اصلی آن در فرمولاسیون، بخشیدن رایحهای گرم و شیرین به محصول یا کاهش بوی مواد پایه است. شواهد انسانی معتبری که اثر درمانی یا فعال پوستی برای این عصاره ثابت کرده باشد، یافت نشد.
عطر دانه تونکا عمدتاً به ترکیب طبیعی «کومارین» مربوط میشود که معمولاً ۱ تا ۳٪ بذر را تشکیل میدهد. کمیته علمی ایمنی مصرفکننده اروپا (SCCS) کومارین را در فهرست آلرژنهای عطری آورده است. همچنین گزارشها نشان دادهاند کومارین در ۱٫۲ تا ۶٫۸٪ از بیماران مشکوک به حساسیت عطری واکنش آلرژیک ایجاد کرده است. به همین دلیل، پوستهای حساس باید با احتیاطزمان استفاده از محصولات حاوی این عصاره محتاط باشند.
دانه تونکا معمولاً بهعنوان جزء عطری در محصولات به کار میرود، نه بهعنوان ماده فعال مستقل. بنابراین تعداد دفعات و زمان مصرف را برچسب همان محصول تعیین میکند. برای عصاره دانه تونکا دستور مصرف یا محدوده غلظت مستند پیدا نشد.
پیش از اولین استفاده از محصولات حاوی این عصاره، آزمون پچ انجام دهید. مقدار کمی از محصول را روی پوست داخل ساعد بمالید و ۲۴ تا ۴۸ ساعت منتظر بمانید. در صورت قرمزی، خارش یا تورم، مصرف را قطع کنید.
برای لایهبندی دانه تونکا با ترکیبات دیگر منبع معتبری پیدا نشد. بهعنوان نکته احتیاطی، استفاده همزمان از چند محصول عطردار روی پوست حساس مواجهه کلی با آلرژنهای عطری را بیشتر میکند. در این حالت یک محصول عطردار را انتخاب کنید و بقیه روتین را بدون عطر نگه دارید.
عصاره دانه تونکا در پایگاه CosIng با کارکردهای عطردهی و پوشانندگی ثبت شده است. رایحه آن گرم و شیرین است و بوی کارامل، بادام و وانیل را به ذهن میآورد. این رایحه عمدتاً به کومارین مربوط است که معمولاً ۱ تا ۳٪ بذر را تشکیل میدهد. مطالعه بالینی که اثر مراقبتی یا درمانی این عصاره را روی پوست انسان نشان دهد، یافت نشد.
افراد با سابقه حساسیت به عطر، پوست حساس یا درماتیت تماسی باید با احتیاط از محصولات حاوی دانه تونکا استفاده کنند. کومارین، ترکیب شاخص تونکا، در فهرست آلرژنهای عطری اتحادیه اروپا قرار دارد. اگر غلظت آن از ۰٫۰۰۱٪ در محصولات ماندگار یا ۰٫۰۱٪ در محصولات شستوشویی بیشتر شود، باید در فهرست ترکیبات ذکر شود.
گزارش کمیته علمی اروپا نشان داده است کومارین در ۱٫۲ تا ۶٫۸٪ از بیماران مشکوک به حساسیت عطری واکنش آلرژیک ایجاد کرده است. همچنین یک گزارش موردی در سال ۲۰۲۳ درماتیت تماسی شدید به کومارین عطر را شرح داده است. این گزارش، شیوع در جمعیت عمومی را نشان نمیدهد.
در یک مطالعه آزمایشگاهی (نه انسانی)، عصارههای بذر این گیاه در دوزهای بالاتر سمیت سلولی نشان دادند. اطلاعات انسانی برای تعیین ایمنی عصاره بر پوست در دسترس نیست و این یافته نباید بیش از همین حد تفسیر شود.
دانه تونکا نباید خورده شود. دادههای سمشناسی سمیت کبدی کومارین را در دوزهای بالای ۲۵ میلیگرم در روز (خوراکی) تأیید کردهاند. این رقم برای مصرف خوراکی است و با استفاده موضعی در محصولات آرایشی قابل مقایسه مستقیم نیست.
درباره ایمنی دانه تونکا در بارداری و شیردهی داده معتبری پیدا نشد. در این دوران پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
دانه تونکا بذر درخت Dipteryx odorata است که در آمریکای جنوبی میروید. در فهرست ترکیبات، عصاره آن با نام Dipteryx Odorata Seed Extract نوشته میشود و شماره CAS آن 90028-06-1 است. عطر گرم و شیرین این بذر یادآور کارامل، بادام و وانیل است.
این رایحه عمدتاً از کومارین میآید، ترکیبی طبیعی که معمولاً ۱ تا ۳٪ بذر را تشکیل میدهد. عصاره تونکا یک ماده چندجزئی است و فرمول واحد ندارد، اما وزن مولکولی کومارین ۱۴۶٫۱۴ گرم بر مول است. در پایگاه CosIng کارکرد این عصاره عطردهی و پوشانندگی ثبت شده است.
دانه تونکا مکانیسم فعال پوستی ثابتشدهای ندارد. نقش آن در فرمولاسیون بیشتر حسی است: بوی محصول را دلپذیر میکند و بوی مواد پایه را میپوشاند. بنابراین آن را نباید مانند ماده فعال (مثلاً نیاسینامید) ارزیابی کرد.
مکانیسمی که بهتر مستند شده، حساسیتزایی است. کمیته علمی ایمنی مصرفکننده اروپا کومارین را در فهرست آلرژنهای عطری آورده است، یعنی ترکیبی که در برخی افراد پس از تماس مکرر با پوست حساسیت ایجاد میکند.
مطالعه انسانی معتبری که فایده پوستی عصاره دانه تونکا را ثابت کند، پیدا نشد. مطالعهای آزمایشگاهی روی عصارههای بذر، فعالیت ضدمیکروبی را گزارش کرده است، اما همان مطالعه در دوزهای بالاتر سمیت سلولی هم دیده است. نتیجه آزمایشگاهی را نمیتوان به پوست انسان تعمیم داد.
ادعاهای آنتیاکسیدانی و روشنکنندگی که در بازار میبینید، معمولاً به مادهای دیگر به نام «بیوفرمنت دانه تونکا» (Lactobacillus/Dipteryx Odorata Seed Ferment Filtrate) مربوط است. این ماده با عصاره بذر فرق دارد.
عصاره دانه تونکا بیشتر در مرطوبکنندهها و پاککنندهها دیده میشود. غلظت مصرفی آن در منابع بررسیشده گزارش نشده است. در عطرها و محصولات معطر نیز از مشتقات دیگر تونکا مانند ابسولوت استفاده میشود.
برای این عصاره دستور مصرف مستقلی وجود ندارد و برچسب هر محصول مرجع استفاده است. پیش از اولین استفاده، آزمون پچ روی ساعد انجام دهید و ۲۴ تا ۴۸ ساعت منتظر بمانید. اگر پوست حساس دارید، در یک روتین بیش از یک محصول عطردار به کار نبرید.
در اتحادیه اروپا اگر غلظت کومارین از ۰٫۰۰۱٪ در محصولات ماندگار یا ۰٫۰۱٪ در محصولات مخصوص شستوشو بیشتر شود، باید در فهرست ترکیبات نوشته شود. گزارش کمیته علمی اروپا نشان داد کومارین در ۱٫۲ تا ۶٫۸٪ از بیماران مشکوک به حساسیت عطری واکنش آلرژیک ایجاد کرده است. یک گزارش موردی در سال ۲۰۲۳ درماتیت تماسی شدید به کومارین عطر را شرح داده است.
دانه تونکا نباید خورده شود. سازمان ایمنی غذایی فرانسه سمیت کبدی کومارین را در دوزهای خوراکی بالای ۲۵ میلیگرم در روز تأیید کرده است. این رقم برای خوردن است و با استفاده موضعی قابل مقایسه نیست. درباره بارداری و شیردهی داده قابل اتکا پیدا نشد؛ در این دوران با پزشک مشورت کنید.
دانه تونکا بذر درخت Dipteryx odorata است. عصاره آن در پایگاه CosIng با کارکردهای عطردهی و پوشانندگی ثبت شده است، یعنی به محصول رایحه میدهد یا بوی مواد پایه را میپوشاند. اثر درمانی یا مراقبتی اثباتشدهای برای پوست ندارد.
رایجترین نام INCI آن Dipteryx Odorata Seed Extract است. گاهی با نام Dipteryx Odorata Bean Extract هم دیده میشود. اگر روی برچسب «Tonka Bean Bioferment» یا Lactobacillus/Dipteryx Odorata Seed Ferment Filtrate نوشته شده، ماده متفاوتی است.
بر اساس منابع بررسیشده، این عصاره بیشتر در مرطوبکنندهها و پاککنندهها دیده میشود. در عطرسازی هم بهخاطر رایحه شیرین و وانیلی کاربرد دارد.
با احتیاط استفاده شود. کومارین، ترکیب شاخص تونکا، در فهرست آلرژنهای عطری کمیته علمی ایمنی مصرفکننده اروپا قرار دارد. اگر پوست حساس یا سابقه حساسیت به عطر دارید، پیش از استفاده آزمون پچ انجام دهید.
افراد با سابقه حساسیت به عطر یا کومارین باید از آن پرهیز کنند. یک گزارش موردی درماتیت تماسی شدید به کومارین موجود در عطر را شرح داده است. در صورت قرمزی، خارش یا تورم، مصرف را قطع کنید.
درباره کومدوژنیسیته این عصاره داده معتبری پیدا نشد و رتبه آن «ناشناخته» است. بنابراین نمیتوان گفت منافذ را مسدود میکند یا نه. در پوست مستعد آکنه، محصولات بدون عطر انتخاب ایمنتری هستند.
دانه تونکا ماده فعال مستقل نیست و دستور مصرف جداگانهای ندارد؛ برچسب همان محصول مرجع است. پیش از اولین استفاده، مقدار کمی را روی داخل ساعد بمالید و ۲۴ تا ۴۸ ساعت منتظر بمانید.
ناسازگاری شیمیایی ثبتشدهای برای این عصاره پیدا نشد. با این حال، استفاده همزمان از چند محصول عطردار روی پوست حساس مواجهه کلی با آلرژنهای عطری را بیشتر میکند. در این حالت یک محصول معطر انتخاب کنید و بقیه روتین را بدون عطر نگه دارید.
برای عصاره بذر، شواهد انسانی معتبری پیدا نشد. ادعاهای آنتیاکسیدانی و روشنکنندگی معمولاً به ماده دیگری به نام «بیوفرمنت دانه تونکا» مربوط است که با عصاره بذر فرق دارد. مطالعهای آزمایشگاهی روی عصاره بذر هم در دوزهای بالاتر سمیت سلولی نشان داده و به پوست انسان قابل تعمیم نیست.
درباره ایمنی دانه تونکا در بارداری و شیردهی داده معتبری پیدا نشد. در این دوران پیش از استفاده از محصولات حاوی آن با پزشک مشورت کنید.
خیر، دانه تونکا را نباید خورد. دادههای سمشناسی سمیت کبدی کومارین را در دوزهای خوراکی بالای ۲۵ میلیگرم در روز تأیید کردهاند. این هشدار مربوط به خوردن است و با استفاده موضعی در محصولات آرایشی مقایسه مستقیم ندارد.