شما با حساب کاربری خود وارد نشده‌اید:

دانه تونکا (Tonka bean)

کوماروعصاره دانه تونکالوبیای تونکادانه تونکا
عصاره‌ای گیاهی با رایحه گرم و شیرین، یادآور کارامل، بادام و وانیل، که در محصولات آرایشی برای عطردهی و پوشاندن بوی نامطبوع به کار می‌رود.
Dipteryx Odorata Seed Extract
Comedogenic Rate: Unknown
CAS Number: 90028-06-1
Chemical Formulation: C9H6O2
pH Level: N/A
Concentration Range: Not Found
  • فقط برای استعمال خارجی؛ خوردن آن ممنوع است.
  • در اتحادیه اروپا کومارین بالاتر از ۰٫۰۰۱٪ (ماندگار) یا ۰٫۰۱٪ (شست‌وشویی) باید در فهرست ترکیبات بیاید.
  • برچسب فارسی روی فرآورده‌های آرایشی در ایران الزامی است.
  • در صورت بروز قرمزی یا خارش، مصرف را قطع کنید.

دانه تونکا، بذر درخت Dipteryx odorata است. عصاره آن در فهرست ترکیبات آرایشی اتحادیه اروپا (CosIng) با کارکردهای عطردهی و ماسکه‌ کردن ثبت شده است. بنابراین نقش اصلی آن در فرمولاسیون، بخشیدن رایحه‌ای گرم و شیرین به محصول یا کاهش بوی مواد پایه است. شواهد انسانی معتبری که اثر درمانی یا فعال پوستی برای این عصاره ثابت کرده باشد، یافت نشد.

عطر دانه تونکا عمدتاً به ترکیب طبیعی «کومارین» مربوط می‌شود که معمولاً ۱ تا ۳٪ بذر را تشکیل می‌دهد. کمیته علمی ایمنی مصرف‌کننده اروپا (SCCS) کومارین را در فهرست آلرژن‌های عطری آورده است. همچنین گزارش‌ها نشان داده‌اند کومارین در ۱٫۲ تا ۶٫۸٪ از بیماران مشکوک به حساسیت عطری واکنش آلرژیک ایجاد کرده است. به همین دلیل، پوست‌های حساس باید با احتیاطزمان استفاده از محصولات حاوی این عصاره محتاط باشند.

دانه تونکا معمولاً به‌عنوان جزء عطری در محصولات به کار می‌رود، نه به‌عنوان ماده فعال مستقل. بنابراین تعداد دفعات و زمان مصرف را برچسب همان محصول تعیین می‌کند. برای عصاره دانه تونکا دستور مصرف یا محدوده غلظت مستند پیدا نشد.

پیش از اولین استفاده از محصولات حاوی این عصاره، آزمون پچ انجام دهید. مقدار کمی از محصول را روی پوست داخل ساعد بمالید و ۲۴ تا ۴۸ ساعت منتظر بمانید. در صورت قرمزی، خارش یا تورم، مصرف را قطع کنید.

برای لایه‌بندی دانه تونکا با ترکیبات دیگر منبع معتبری پیدا نشد. به‌عنوان نکته احتیاطی، استفاده هم‌زمان از چند محصول عطردار روی پوست حساس مواجهه کلی با آلرژن‌های عطری را بیشتر می‌کند. در این حالت یک محصول عطردار را انتخاب کنید و بقیه روتین را بدون عطر نگه دارید.

1

عطردهی و پوشاندن بوی مواد پایه

عصاره دانه تونکا در پایگاه CosIng با کارکردهای عطردهی و پوشانندگی ثبت شده است. رایحه آن گرم و شیرین است و بوی کارامل، بادام و وانیل را به ذهن می‌آورد. این رایحه عمدتاً به کومارین مربوط است که معمولاً ۱ تا ۳٪ بذر را تشکیل می‌دهد. مطالعه بالینی که اثر مراقبتی یا درمانی این عصاره را روی پوست انسان نشان دهد، یافت نشد.

مرطوب‌کننده
غلظت: مشخص نشده. بر اساس SkinCarisma بیشتر در مرطوب‌کننده‌ها دیده می‌شود . نوع پوست مناسب و دفعات مصرف: مشخص نشده
پاک‌کننده
غلظت: در پاک‌کننده‌ها نیز گزارش شده است . به‌دلیل شست‌وشو، مواجهه کمتر از محصولات ماندگار است؛ آستانه برچسب‌گذاری ده برابر بیشتر است (۰٫۰۱٪ در برابر ۰٫۰۰۱٪).
هشدار: آلرژن عطری (کومارین)؛ انجام آزمون پچ پیش از مصرف توصیه می‌شود. مصرف خوراکی ممنوع.

افراد با سابقه حساسیت به عطر، پوست حساس یا درماتیت تماسی باید با احتیاط از محصولات حاوی دانه تونکا استفاده کنند. کومارین، ترکیب شاخص تونکا، در فهرست آلرژن‌های عطری اتحادیه اروپا قرار دارد. اگر غلظت آن از ۰٫۰۰۱٪ در محصولات ماندگار یا ۰٫۰۱٪ در محصولات شست‌وشویی بیشتر شود، باید در فهرست ترکیبات ذکر شود.

گزارش کمیته علمی اروپا نشان داده است کومارین در ۱٫۲ تا ۶٫۸٪ از بیماران مشکوک به حساسیت عطری واکنش آلرژیک ایجاد کرده است. همچنین یک گزارش موردی در سال ۲۰۲۳ درماتیت تماسی شدید به کومارین عطر را شرح داده است. این گزارش، شیوع در جمعیت عمومی را نشان نمی‌دهد.

در یک مطالعه آزمایشگاهی (نه انسانی)، عصاره‌های بذر این گیاه در دوزهای بالاتر سمیت سلولی نشان دادند. اطلاعات انسانی برای تعیین ایمنی عصاره بر پوست در دسترس نیست و این یافته نباید بیش از همین حد تفسیر شود.

دانه تونکا نباید خورده شود. داده‌های سم‌شناسی سمیت کبدی کومارین را در دوزهای بالای ۲۵ میلی‌گرم در روز (خوراکی) تأیید کرده‌اند. این رقم برای مصرف خوراکی است و با استفاده موضعی در محصولات آرایشی قابل مقایسه مستقیم نیست.

درباره ایمنی دانه تونکا در بارداری و شیردهی داده معتبری پیدا نشد. در این دوران پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.

دارای بوی مشخص شیرین (کارامل، بادام، وانیل). کومارین موجود در آن در اتحادیه اروپا آلرژن عطری با الزام برچسب‌گذاری است.
Tonka Bean ExtractDipteryx Odorata Bean ExtractDutch Tonka BeanTonka BeanCumaru

دانه تونکا چیست؟

دانه تونکا بذر درخت Dipteryx odorata است که در آمریکای جنوبی می‌روید. در فهرست ترکیبات، عصاره آن با نام Dipteryx Odorata Seed Extract نوشته می‌شود و شماره CAS آن 90028-06-1 است. عطر گرم و شیرین این بذر یادآور کارامل، بادام و وانیل است.

این رایحه عمدتاً از کومارین می‌آید، ترکیبی طبیعی که معمولاً ۱ تا ۳٪ بذر را تشکیل می‌دهد. عصاره تونکا یک ماده چندجزئی است و فرمول واحد ندارد، اما وزن مولکولی کومارین ۱۴۶٫۱۴ گرم بر مول است. در پایگاه CosIng کارکرد این عصاره عطردهی و پوشانندگی ثبت شده است.

مکانیزم اثر دانه تونکا

دانه تونکا مکانیسم فعال پوستی ثابت‌شده‌ای ندارد. نقش آن در فرمولاسیون بیشتر حسی است: بوی محصول را دلپذیر می‌کند و بوی مواد پایه را می‌پوشاند. بنابراین آن را نباید مانند ماده فعال (مثلاً نیاسینامید) ارزیابی کرد.

مکانیسمی که بهتر مستند شده، حساسیت‌زایی است. کمیته علمی ایمنی مصرف‌کننده اروپا کومارین را در فهرست آلرژن‌های عطری آورده است، یعنی ترکیبی که در برخی افراد پس از تماس مکرر با پوست حساسیت ایجاد می‌کند.

فواید دانه تونکا برای پوست

مطالعه انسانی معتبری که فایده پوستی عصاره دانه تونکا را ثابت کند، پیدا نشد. مطالعه‌ای آزمایشگاهی روی عصاره‌های بذر، فعالیت ضدمیکروبی را گزارش کرده است، اما همان مطالعه در دوزهای بالاتر سمیت سلولی هم دیده است. نتیجه آزمایشگاهی را نمی‌توان به پوست انسان تعمیم داد.

ادعاهای آنتی‌اکسیدانی و روشن‌کنندگی که در بازار می‌بینید، معمولاً به ماده‌ای دیگر به نام «بیوفرمنت دانه تونکا» (Lactobacillus/Dipteryx Odorata Seed Ferment Filtrate) مربوط است. این ماده با عصاره بذر فرق دارد.

انواع و فرم‌های مختلف

عصاره دانه تونکا بیشتر در مرطوب‌کننده‌ها و پاک‌کننده‌ها دیده می‌شود. غلظت مصرفی آن در منابع بررسی‌شده گزارش نشده است. در عطرها و محصولات معطر نیز از مشتقات دیگر تونکا مانند ابسولوت استفاده می‌شود.

نحوه استفاده و لایه‌بندی

برای این عصاره دستور مصرف مستقلی وجود ندارد و برچسب هر محصول مرجع استفاده است. پیش از اولین استفاده، آزمون پچ روی ساعد انجام دهید و ۲۴ تا ۴۸ ساعت منتظر بمانید. اگر پوست حساس دارید، در یک روتین بیش از یک محصول عطردار به‌ کار نبرید.

تحقیقات علمی و ایمنی

در اتحادیه اروپا اگر غلظت کومارین از ۰٫۰۰۱٪ در محصولات ماندگار یا ۰٫۰۱٪ در محصولات مخصوص شست‌وشو بیشتر شود، باید در فهرست ترکیبات نوشته شود. گزارش کمیته علمی اروپا نشان داد کومارین در ۱٫۲ تا ۶٫۸٪ از بیماران مشکوک به حساسیت عطری واکنش آلرژیک ایجاد کرده است. یک گزارش موردی در سال ۲۰۲۳ درماتیت تماسی شدید به کومارین عطر را شرح داده است.

دانه تونکا نباید خورده شود. سازمان ایمنی غذایی فرانسه سمیت کبدی کومارین را در دوزهای خوراکی بالای ۲۵ میلی‌گرم در روز تأیید کرده است. این رقم برای خوردن است و با استفاده موضعی قابل مقایسه نیست. درباره بارداری و شیردهی داده‌ قابل اتکا پیدا نشد؛ در این دوران با پزشک مشورت کنید.

دیگر ترکیبات

سوالات پرتکرار

📚

منابع و مراجع علمی

  1. Opinion on Coumarin (sensitisation only)
    Scientific Committee on Consumer Products (SCCP), European Commission 2006
  2. Opinion on Fragrance allergens in cosmetic products (SCCS/1459/11)
    Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS), European Commission 2012
  3. Coumarin – Compound Summary (CID 323)
    PubChem, National Institutes of Health (NIH) 2026
  4. Coumarin – Substance Identity (EC 202-086-7)
    ECHA CHEM, European Chemicals Agency 2026
  5. Coumarin – NIST Chemistry WebBook
    National Institute of Standards and Technology (NIST) 2026
  6. Dipteryx odorata seed – Substance record (CAS 8046-22-8)
    Global Substance Registration System (GSRS), NIH/NCATS 2026
هانالایف؛ سلامت و زیبایی