شما با حساب کاربری خود وارد نشده‌اید:

بیوتین (Biotin)

ویتامین B7ویتامین H
ویتامین محلول در آب از خانواده ویتامین ب که در ساختار کراتین مو و ناخن نقش دارد و به‌ عنوان کوفاکتور آنزیمی در متابولیسم پوست عمل می‌کند.
Biotin
Comedogenic Rate: غیر کومدوژنیک | منافذ پوست را مسدود نمی‌کند
CAS Number: 58-85-5
Chemical Formulation: C₁₀H₁₆N₂O₃S
pH Level: pH محلول آبی ۰.۰۱٪: حدود ۴.۵ (طبق CIR). در فرمولاسیون‌های نهایی معمولاً در بازه pH ۴.۵ تا ۸ پایدار است.
Concentration Range: ٪۰.۰۰۰۱ تا ۰.۶٪
  • فقط برای استعمال خارجی (پوست، مو و ناخن) مناسب است.
  • در صورت تماس با چشم، با آب فراوان بشویید.
  • دور از دسترس کودکان و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری شود.
  • در صورت بروز قرمزی، خارش یا حساسیت پوستی، مصرف را قطع و در صورت تداوم به پزشک مراجعه کنید.
  • مصرف‌کنندگان مکمل‌های خوراکی بیوتین باید پیش از انجام آزمایش خون (به‌ ویژه تیروئید)، پزشک یا آزمایشگاه را از مصرف مطلع کنند.

بیوتین (ویتامین B7) یک ویتامین محلول در آب است که در بدن به‌ عنوان کوفاکتور آنزیم‌های کربوکسیلاز عمل می‌کند و در متابولیسم چربی‌ها، پروتئین‌ها و کربوهیدرات‌ها نقش دارد. این ترکیب در سلول‌های پوست، توسط ناقل‌های اختصاصی جذب می‌شود و در فرآیندهای تمایز سلولی کراتینوسیت‌ها مشارکت می‌کند.

در فرمولاسیون‌های آرایشی-بهداشتی، بیوتین عمدتاً با عملکرد تقویت‌کننده مو و تنظیم‌کننده پوست شناخته می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند سیستم‌های انتقال اختصاصی بیوتین در کراتینوسیت‌های انسانی وجود دارد که جذب سلولی این ویتامین را در غلظت‌های پایین امکان‌پذیر می‌سازد. همچنین، کمبود بیوتین در بدن با بروز التهاب و خشکی پوست مرتبط دانسته شده؛ هرچند این موضوع با اثربخشی موضعی آن در افراد فاقد کمبود متفاوت است.

از نظر ایمنی مصرف، ارزیابی رسمی ایمنی نشان می‌دهد بیوتین در محصولات بدون‌ نیاز به شستشو تا غلظت ۰.۱٪ و در محصولات آبکشی‌شونده در غلظت‌های رایج بازار، بی‌خطر است.

بیوتین موضعی معمولاً به شکل شامپو، ماسک مو، سرم مو یا محلول تقویت‌کننده ناخن، روزانه یا هر روز در میان استفاده می‌شود. در محصولات نیازمند آبکشی مانند شامپو و نرم‌کننده، نیازی به مدت‌ زمان ماندگاری خاص نیست و کافی است در طول شست‌وشوی معمول مو به‌ کار رود.

در سرم‌های بدون‌ نیاز به شستشوی مو یا محلول‌های تقویت ناخن، معمولاً یک تا دو بار در روز روی پوست سر یا ناخن تمیز اعمال می‌شود. این محصولات را می‌توان هم صبح و هم شب استفاده کرد؛ چون بیوتین با نور خورشید یا سایر مواد فعال روتین معمولاً تداخل ندارد.

شواهد بالینی نشان می‌دهند بهبود قابل‌ مشاهده در استحکام ناخن یا ریزش مو معمولاً به حداقل چند ماه مصرف منظم نیاز دارد و نتیجه فوری در چند هفته اول انتظار نمی‌رود.

بیوتین موضعی را می‌توان بدون محدودیت خاص با اکثر مواد فعال روتین مراقبت از مو و پوست ترکیب کرد؛ چون این ویتامین بار الکتریکی یا نیاز pH خاصی برای پایداری ندارد.

در محصولات تقویت مو، ترکیب بیوتین با کراتین، پروتئین‌های مو یا اسیدهای آمینه گوگرددار مانند سیستئین رایج است و اثر مکمل بر ساختار مو ایجاد می‌کند. در سرم‌های چند منظوره پوستی، بیوتین معمولاً در کنار آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند ویتامین C و ویتامین E برای حمایت متابولیک از سلول‌های پوست فرموله می‌شود.

1

تقویت و افزایش ضخامت ناخن‌های شکننده

بیوتین به‌ عنوان کوفاکتور آنزیم‌های کربوکسیلاز در سنتز کراتین ناخن نقش دارد. یک مطالعه سوئیسی نشان داد مصرف روزانه بیوتین در افراد با ناخن‌های شکننده باعث ۲۵٪ افزایش در ضخامت صفحه ناخن شد. در مطالعه‌ای دیگر با ۴۵ بیمار مبتلا به دیستروفی ناخن، ۹۱٪ از افراد پس از میانگین ۵.۵ ماه مصرف، بهبود محسوس در سفتی و استحکام ناخن گزارش کردند.

2

کاهش علائم سندرم ناخن شکننده در ترکیب با درمان موضعی

در یک کارآزمایی تصادفی‌ شده با ارزیاب مستقل روی ۵۰ فرد مبتلا به سندرم ناخن شکننده، ترکیب لاک ناخن هیدروکسی‌پروپیل کیتوزان با بیوتین خوراکی (۱۰ میلی‌گرم روزانه) طی ۴ ماه، نمره شدت دیستروفی ناخن (OGSS) را ۶۲٪ کاهش داد.

3

بهبود شاخص‌های ریزش و رشد مو

در یک کارآزمایی تصادفی، دوسوکور و کنترل‌ شده با دارونما روی ۹۷ نفر، مصرف روزانه بیوتین (۱.۲۵ میلی‌گرم) طی ۹۰ روز، ریزش مو را به‌ طور مشخصی کاهش داد و سرعت رشد مو را به‌ میزان ۰.۵۵ میلی‌متر در روز افزایش داد؛ افزودن سیلیس به بیوتین این اثر را کمی تقویت کرد (۰.۵۷ میلی‌متر در روز).

4

بهبود کشسانی و هیدراتاسیون پوست

در همان کارآزمایی ۹۰ روزه، کشسانی پوست در گروه بیوتین به‌ میزان ۰.۱۵ واحد و در گروه بیوتین با سیلیس ۰.۱۷ واحد افزایش یافت؛ این یافته‌ها نشان می‌دهند اثر بیوتین بر پوست ممکن است از طریق حمایت متابولیک غیرمستقیم بر ساختار سلولی رخ دهد؛ نه اثر موضعی مستقیم.

5

کاهش ظاهری چین‌ و چروک و بهبود یکنواختی رنگ پوست

یک مطالعه دوسوکور و کنترل‌ شده با دارونما روی بزرگسالان ۳۰ تا ۵۵ سال با علائم خفیف پیری پوست نشان داد فرمول حاوی بیوتین طبیعی طی ۵۶ روز باعث کاهش ۴۸٪ ناحیه چین‌های اطراف چشم (Crow's feet) و کاهش ۵۱٪ خطوط ریز شد؛ روشن‌ شدن ظاهری رنگ پوست (شاخص ITA) نیز تا ۵۸٪ گزارش شد. این نتایج برای فرمولاسیون خوراکی ترکیبی است؛ نه بیوتین موضعی خالص.

6

نقش تکمیلی در افزایش سرعت رشد مو در کنار مینوکسیدیل موضعی

در یک کارآزمایی کراس‌اوور روی مردان سالم، ترکیب مینوکسیدیل موضعی ۵٪ با بیوتین خوراکی ۵ میلی‌گرم روزانه طی دوره‌های ۱۴روزه، تنها در گروه ترکیبی افزایش مشخصی در سرعت رشد مو (p=۰.۰۲) و سطح پوشش مویی (p<۰.۰۱) دیده شد؛ این یافته نشان می‌دهد بیوتین به‌ تنهایی اثر قابل‌توجهی نداشت اما به‌ عنوان مکمل هم‌افزا عمل کرد.

7

حفظ سلامت پوست از طریق پیشگیری از کمبود بیوتین

کمبود بیوتین در بدن با بروز التهاب پوستی و درماتیت شبه‌ سبورئیک، به‌ ویژه در نوزادان و بیماران دارای اختلالات متابولیک بیوتین، مرتبط دانسته شده است. این یافته‌ها اهمیت بیوتین را در حفظ عملکرد طبیعی کراتینوسیت‌ها و مانع پوستی نشان می‌دهد؛ هرچند این فایده عمدتاً برای رفع کمبود صدق می‌کند و در پوست بدون کمبود اثبات نشده است.

شامپو و نرم‌کننده مو
غلظت ۱٪ تا ۶٪ - مناسب همه انواع مو، محصول نیازمند آبکشی، در ابتدای روتین شست‌وشوی مو، مصرف روزانه تا هر روز در میان، فرمولاسیون پایدار در بازه pH ۴.۵ تا ۸
سرم/محلول تقویت‌کننده مو (بدون‌ شستشو)
غلظت ۰.۰۱٪ تا ۰.۱٪ (مطابق سقف ایمن CIR برای محصولات بدون‌ شستشو) - مناسب پوست سر، بافت سبک و جذب سریع، آخرین مرحله روتین مو، مصرف یک تا دو بار در روز
محلول یا لاک تقویت ناخن
غلظت ۰.۵٪ تا ۴٪ (طبق داده‌های فنی تولیدکنندگان) - مناسب ناخن شکننده یا نازک، بافت روان مانند لاک، روی ناخن و اطراف کوتیکول، مصرف روزانه
کرم/لوسیون چندمنظوره پوست
غلظت ۰.۰۱٪ تا ۰.۱٪ (سقف ایمن محصولات بدون‌ شستشو طبق CIR)؛ برخی فرمولاسیون‌های تخصصی تا ۱٪ تا ۵٪ - مناسب اکثر انواع پوست، بافت سبک تا متوسط، مرحله مرطوب‌کننده روتین، مصرف روزانه
ماسک مو با فرمولاسیون تقویتی
غلظت ۱٪ تا ۳٪ - مناسب موهای آسیب‌دیده یا شکننده، بافت غلیظ، به‌ عنوان درمان هفتگی به‌ جای نرم‌کننده روزانه، زمان ماندگاری ۵ تا ۱۵ دقیقه
هشدار: حساسیت پوستی موضعی نادر است؛ تست پچ در افراد با پوست حساس توصیه می‌شود. مصرف خوراکی دوز بالا می‌تواند نتایج برخی آزمایش‌های خونی را مختل کند.

بیوتین موضعی برای اکثر انواع پوست ملایم و بدون خطر جدی است. با این حال، افرادی که سابقه حساسیت به ویتامین‌های گروه B دارند باید پیش از استفاده گسترده، تست پچ انجام دهند.

ارزیابی رسمی ایمنی تنها یک مورد گزارش واکنش کهیر مانند را در میان جمعیت وسیع مصرف‌کننده ثبت کرده و بیوتین را برای استفاده در فرمولاسیون‌های آرایشی ایمن دانسته است. با این حال، نکته بسیار مهم بالینی مربوط به مکمل خوراکی است: سازمان غذا و داروی آمریکا هشدار داده که بیوتین با دوز بالا می‌تواند در نتایج برخی آزمایش‌های آزمایشگاهی (به‌ ویژه آزمایش‌های تیروئید و تروپونین قلبی) تداخل ایجاد کند و نتایج کاذب تولید نماید. این موضوع محدود به مصرف خوراکی است و به کاربرد موضعی مربوط نمی‌شود.

در دوران بارداری و شیردهی، بیوتین موضعی و مکمل خوراکی در دوزهای معمول (تا ۵ میلی‌گرم در روز) بدون گزارش خطر تراتوژنیک شناخته شده‌اند؛ اما مصرف مکمل باید با مشورت پزشک باشد.

بی‌بو (بدون بوی مشخص در حالت خالص)
D-BiotinVitamin B7Vitamin HCoenzyme RBios II

بیوتین چیست؟

بیوتین که با نام‌های ویتامین B7، ویتامین H یا کوآنزیم R نیز شناخته می‌شود، یک ویتامین محلول در آب از خانواده ویتامین‌های گروه B است. این ترکیب با فرمول شیمیایی C۱۰H۱۶N۲O۳S و وزن مولکولی حدود ۲۴۴ گرم بر مول، ساختاری حلقوی دارد که از یک حلقه ایمیدازولیدون و یک حلقه تترا‌هیدروتیوفن تشکیل شده و به یک زنجیره جانبی اسید والریک متصل است. بیوتین به‌ طور طبیعی در بدن انسان تولید نمی‌شود و باید از طریق تغذیه یا مکمل تأمین شود.

بیوتین  به طور طبیعی در مواد غذایی مانند تخم‌مرغ، جگر، آجیل و سبزیجات برگ‌سبز یافت می‌شود. همچنین این ویتامین در بدن به‌ عنوان کوفاکتور برای پنج آنزیم کربوکسیلاز عمل می‌کند که در متابولیسم چربی‌ها، پروتئین‌ها و کربوهیدرات‌ها نقش کلیدی دارند. به همین دلیل، بیوتین برای عملکرد طبیعی سلول‌ها، از جمله سلول‌های پوست، مو و ناخن، ضروری است.

در صنعت آرایشی-بهداشتی هم بیوتین به‌ عنوان یک ماده تنظیم‌کننده پوست (Skin Conditioning Agent) و تقویت‌کننده مو (Hair Conditioning Agent) ثبت شده است. این ترکیب معمولاً به‌ صورت پودر بلوری سفید و بدون بو در فرمولاسیون‌ها استفاده می‌شود و در غلظت‌های بسیار پایین (از ۰.۰۰۰۱٪ تا حداکثر ۰.۶٪ بسته به نوع محصول) در محصولات مو، پوست و ناخن به‌ کار می‌رود. باید توجه داشت که بخش عمده شهرت بیوتین در حوزه زیبایی، ریشه در مصرف خوراکی آن دارد؛ نه لزوماً کاربرد موضعی مستقیم روی پوست یا مو.

مکانیزم اثر بیوتین

مکانیسم اصلی بیوتین در بدن، نقش آن به‌ عنوان کوفاکتور آنزیمی است. این ویتامین به گروه‌های کربوکسیل متصل می‌شود و واکنش‌های کربوکسیلاسیون را در مسیرهای متابولیک چربی و گلوکز تسهیل می‌کند. این فرآیندها به‌ طور غیرمستقیم بر سلامت سلول‌های پوستی و فولیکول‌های مو تأثیر می‌گذارند؛ چرا که این سلول‌ها برای تکثیر و تمایز خود به انرژی و ساختارهای چربی حاصل از این مسیرها نیاز دارند.

در سطح پوست هم مطالعات نشان داده‌اند سیستم انتقال اختصاصی بیوتین در کراتینوسیت‌های انسانی وجود دارد که جذب سلولی این ویتامین را حتی در غلظت‌های پایین امکان‌پذیر می‌سازد. این یافته نشان می‌دهد سلول‌های پوست قابلیت دریافت و استفاده از بیوتین را دارند. هرچند میزان نفوذ آن از طریق لایه شاخی پوست همچنان محدود در نظر گرفته می‌شود.

در فولیکول مو، بیوتین در سنتز کراتین -پروتئین ساختاری اصلی مو و ناخن- نقشی حمایتی ایفا می‌کند. مطالعات اولیه روی کراتینوسیت‌های فولیکولی انسانی نشان داده‌اند که کمبود بیوتین می‌تواند روند تکثیر و تمایز طبیعی این سلول‌ها را مختل کند. در حالی که سطح کافی این ویتامین از عملکرد متابولیک طبیعی فولیکول پشتیبانی می‌کند.

بر همین اساس، تصور رایج این است که بیوتین «کراتین‌ساز» است؛ اما دقیق‌تر آن است که بگوییم بیوتین شرایط متابولیک لازم برای سنتز طبیعی کراتین را فراهم می‌کند؛ نه اینکه خودش مستقیماً به کراتین تبدیل شود.

فواید بیوتین برای پوست، مو و ناخن

قوی‌ترین شواهد بالینی درباره بیوتین به سلامت ناخن مربوط می‌شود. در یک مطالعه کلاسیک سوئیسی، مصرف روزانه بیوتین در افراد مبتلا به ناخن‌های شکننده باعث ۲۵٪ افزایش در ضخامت صفحه ناخن شد. در کارآزمایی دیگری با نمونه بزرگ‌تر، ۹۱٪ از بیماران دارای دیستروفی ناخن، پس از میانگین ۵.۵ ماه مصرف منظم، بهبود محسوسی در استحکام ناخن گزارش کردند. در کارآزمایی جدیدتری نیز، ترکیب بیوتین خوراکی با لاک تقویتی موضعی، شدت علائم سندرم ناخن شکننده را طی ۴ ماه تا ۶۲٪ کاهش داد.

در حوزه مو، شواهد محدودتر اما امیدوارکننده است. در یک کارآزمایی تصادفی، دوسوکور و کنترل‌ شده با دارونما، مصرف روزانه بیوتین طی ۹۰ روز، ریزش مو را کاهش داد و سرعت رشد مو را به‌میزان ۰.۵۵ میلی‌متر در روز افزایش داد. با این حال، در کارآزمایی دیگری روی مردان سالم، بیوتین خوراکی به‌ تنهایی اثر مشخصی بر رشد مو نداشت و تنها زمانی که با مینوکسیدیل موضعی ترکیب شد، بهبود قابل‌توجه در سرعت رشد و پوشش مویی مشاهده شد.

این یافته نشان می‌دهد بیوتین در افراد دارای کمبود یا در ترکیب با درمان‌های اثبات‌ شده، مفیدتر از مصرف مجزا در افراد است که به این ماده نیازی ندارند.

در حوزه پیری پوست، یک مطالعه دوسوکور روی بزرگسالان با علائم خفیف پیری نشان داد فرمولی حاوی بیوتین طبیعی طی ۵۶ روز باعث کاهش ۴۸٪ ناحیه چین‌های اطراف چشم و کاهش ۵۱٪ خطوط ریز شد. البته این نتایج مربوط به یک فرمول خوراکی ترکیبی (بیوتین همراه با عصاره سیلیس) است، نه بیوتین موضعی خالص. بنابراین نباید به‌ عنوان اثر مستقل بیوتین تفسیر شود. به‌ طور کلی، بیوتین بیشتر نقش حمایتی و مکمل در کنار ترکیبات اصلی مانند کراتین ایفا می‌کند تا یک ماده فعال مستقل با اثر موضعی قوی روی پوست.

انواع و فرم‌های مختلف بیوتین در محصولات

بیوتین در بازار آرایشی-بهداشتی معمولاً در چهار دسته اصلی محصول دیده می‌شود:

  1. شامپو و نرم‌کننده (غلظت ۱٪ تا ۶٪)
  2. سرم یا محلول بدون‌ نیاز به شستشو و تقویت مو (۰.۰۱٪ تا ۰.۱٪)
  3. محلول یا لاک تقویت‌کننده ناخن (۰.۵٪ تا ۴٪)
  4. کرم/لوسیون چند منظوره پوست (معمولاً زیر ۰.۱٪ در محصولات بدون‌ نیاز به شستشو)

این ویتامین در آب کاملاً محلول است و در بازه pH نسبتاً وسیعی (۴.۵ تا ۸) پایداری خوبی دارد؛ به همین دلیل فرمولاسیون آن با محصولات آبی مختلف مشکل خاصی ندارد.

در محصولات نیازمند آبکشی مانند شامپو، غلظت بیوتین معمولاً بالاتر از فرمولاسیون‌های ماندگار روی پوست است؛ چون زمان تماس با پوست سر کوتاه‌تر خواهد بود. در مقابل، در محصولات بدون‌ نیاز به شستشو مانند سرم یا کرم، غلظت پایین‌تر نگه داشته می‌شود تا با سقف ایمنی توصیه‌ شده از سوی نهادهای ارزیابی ایمنی هم‌راستا باشد.

نحوه استفاده و لایه‌بندی

بیوتین موضعی را می‌توان روزانه یا هر روز در میان استفاده کرد. در شامپو و نرم‌کننده، کافی است در روال معمول شست‌وشوی مو گنجانده شود. در سرم‌های بدون‌ نیاز به شستشو یا محلول‌های تقویت ناخن، یک تا دو بار در روز روی ناحیه تمیز اعمال می‌شود. از نظر زمان‌بندی، بیوتین با نور خورشید یا اکسیداسیون تداخل مشخصی ندارد و می‌توان آن را هم صبح و هم شب استفاده کرد.

بیوتین با بیشتر مواد فعال روتین مو و پوست سازگار است. در فرمولاسیون‌های تقویت مو، ترکیب آن با کراتین یا اسیدهای آمینه گوگرددار مانند سیستئین رایج است. در سرم‌های چند منظوره هم اغلب در کنار ویتامین C و ویتامین E برای حمایت متابولیک از سلول‌های پوست به‌ کار می‌رود. ناسازگاری فرمولاسیونی شناخته‌ شده‌ای برای بیوتین موضعی ثبت نشده؛ اما شواهد بالینی نشان می‌دهند نتایج ملموس روی ناخن یا مو معمولاً به چند ماه مصرف منظم نیاز دارد. بنابراین انتظار نتیجه سریع در چند هفته اول واقع‌بینانه نیست.

تحقیقات علمی و ایمنی

از نظر ایمنی، ارزیابی رسمی کمیته بازبینی مواد آرایشی (CIR) بیوتین را برای استفاده در محصولات بدون‌ نیاز به شستشو تا غلظت ۰.۱٪ و برای محصولات نیازمند آبکشی‌ در غلظت‌های رایج بازار، ایمن اعلام کرده است. ضمنا واکنش‌های حساسیتی موضعی به بیوتین بسیار نادر گزارش شده‌اند.

نکته بالینی مهم‌تر، مربوط به مصرف خوراکی دوز بالای بیوتین است. سازمان غذا و داروی آمریکا هشدار داده که بیوتین با دوز بالا می‌تواند در نتایج برخی آزمایش‌های آزمایشگاهی (به‌ ویژه آزمایش‌های عملکرد تیروئید و تروپونین قلبی) تداخل ایجاد کرده و نتایج کاذب تولید کند. البته این تداخل محدود به مصرف خوراکی است و ارتباطی با کاربرد موضعی بیوتین در محصولات آرایشی ندارد.

به‌ طور کلی، شواهد علمی موجود نشان می‌دهند بیوتین موضعی و خوراکی در دوزهای متعارف، پروفایل ایمنی مطلوبی دارند، هرچند شواهد کارآزمایی‌ محور برای اثربخشی آن در افراد سالم و بدون کمبود بیوتین، همچنان محدودتر از حد انتظار عمومی بازار است.

دیگر ترکیبات

سوالات پرتکرار

📚

منابع و مراجع علمی

  1. Treatment of brittle fingernails and onychoschizia with biotin
    Journal of the American Academy of Dermatology 1990
  2. [Treatment of brittle fingernails with biotin]
    Zeitschrift für Hautkrankheiten (Z Hautkr) 1989
  3. Transport of biotin in human keratinocytes
    Journal of Investigative Dermatology 2003
  4. Proliferation and differentiation of cultured human follicular
    PubMed (Journal of Dermatological Science context) 1996
  5. Final report on the safety assessment of biotin
    International Journal of Toxicology (Cosmetic Ingredient Review) 2001
  6. A Review of the Use of Biotin for Hair Loss
    Skin Appendage Disorders 2017
  7. Biotin - Health Professional Fact Sheet
    NIH Office of Dietary Supplements 2026
  8. Biotin
    Linus Pauling Institute, Micronutrient Information Center, Oregon State University 2014
  9. Biotin - Compound Summary (CID 171548)
    PubChem, National Center for Biotechnology Information (NIH) 2025
هانالایف؛ سلامت و زیبایی