شما با حساب کاربری خود وارد نشدهاید:
عصاره برگ شیرینبیان (Glycyrrhiza glabra) از برگهای این گیاه به دست میآید. این ماده در پایگاه CosIng در گروه ترکیبات نرمکننده پوست (Skin Conditioning) قرار گرفته است. عصاره برگ شیرینبیان حاوی ترکیبات فلاونوئیدی و تریترپنوئیدی، از جمله لیکوئیریتین و گلابریدین است که خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قابلتوجهی دارند.
مطالعات فیتوشیمیایی نشان دادهاند که ترکیبات فعال شیرینبیان طیف گستردهای از فعالیتهای ضدالتهابی، آنتیاکسیدانی و ضدمیکروبی دارند. همچنین گزارشهای صنعتی حاکی از آن است که این عصاره میتواند سنتز سرامید و اسید هیالورونیک در پوست را تحریک کرده و ریزبافت اطراف چشم را بهبود بخشد.
از سوی دیگر، بررسیهای محاسباتی نشان میدهند ترکیبات موجود در شیرینبیان میتوانند نشانگرهای التهابی و علائم چروک پوستی را کاهش دهند. بنابراین این عصاره بیشتر به عنوان یک ماده تسکیندهنده و مرطوبکننده مکمل در فرمولاسیونها استفاده میشود؛ نه یک ماده روشنکننده اصلی مانند عصاره ریشه همین گیاه.
عصاره برگ شیرینبیان معمولاً روزی یک تا دو بار (صبح و شب) پس از شستوشوی صورت و پیش از مرطوبکننده استفاده میشود.
به دلیل ماهیت آبرسان و تسکین دهنده این عصاره، جایگاه مناسب آن در روتین، پس از تونر و پیش از سرمهای فعالتر است. برای پوستهای حساس یا ملتهب میتوان آن را به عنوان یک محصول مکمل تسکیندهنده در هر دو نوبت صبح و شب گنجاند.
این عصاره به دلیل خاصیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی خود، به خوبی با ویتامین C، نیاسینامید و اسید هیالورونیک همراه میشود و میتواند اثر روشنکنندگی و آبرسانی را تقویت کند.
در ترکیب با اسیدهای قوی لایهبردار (AHA/BHA با غلظت بالا) یا رتینول، توصیه میشود از آن در نوبتهای جداگانه استفاده شود تا خطر تحریک پوستی به حداقل برسد.
ترکیبات فعال شیرینبیان از جمله گلیسیریزیک اسید با مهار مسیرهای NF-κB و کاهش سیتوکینهای پیشالتهابی مانند IL-1β و TNF-α، التهاب پوستی را کاهش میدهند. در مطالعهای روی هیدروژل حاوی عصاره شیرینبیان، کاهش مشخص التهاب، قرمزی و درد بین روز سوم تا پانزدهم درمان مشاهده شد. این خاصیت آن را برای پوستهای حساس و ملتهب مناسب میسازد.
عصاره غنیشده از گلابریدین (استاندارد ۵٪) در آزمون ABTS فعالیت مهارکنندگی رادیکال آزاد با IC50 برابر 51 میکروگرم بر میلیلیتر نشان داد. این فعالیت آنتیاکسیدانی به محافظت سلولهای پوستی در برابر استرس اکسیداتیو ناشی از عوامل محیطی کمک میکند.
مطالعهای در کشور کره نشان داده است که عصاره شیرینبیان به صورت وابسته به دوز، تشکیل CPD (نشانگر آسیب DNA ناشی از UVB) را در کراتینوسیتهای پوستی کاهش داده و بیان mRNA فاکتورهای ترمیم DNA را افزایش میدهد. این یافته پتانسیل این عصاره را به عنوان محافظ فوتوداماژ نشان میدهد.
در بررسی فرمولاسیون بادیلوشن ضدآفتاب، افزایش غلظت عصاره شیرینبیان از 7.5٪ به 20٪ باعث افزایش SPF از 1.72 به 32.32 شد که آن را در دسته حفاظت فوقالعاده (SPF بالای ۱۵) قرار میدهد. این مسئله نشان میدهد عصاره شیرین بیان میتواند به عنوان تقویتکننده در فرمولاسیونهای ضدآفتاب استفاده شود.
گلیسیریزیک اسید موجود در شیرین بیان با کاهش سطح IgE سرم و کاهش نفوذ ماستسلها در ضایعات پوستی، علائم درماتیت آتوپیک را در مدل موشی بهبود بخشید. این اثر از طریق تنظیم پاسخهای ایمنی Th1/Th2/Th17 حاصل میشود.
فلاونوئیدهای شیرین بیان با مهار مسیر PI3K-Akt و تعدیل میکروبیوم پوستی، نقش موثری در کاهش آکنه دارند. مطالعات بالینی نشان دادهاند شیرین بیان میتواند گزینهای موثر و ایمن برای درمان آکنه ولگاریس و هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب باشد.
عصاره شیرین بیان در فرم هیدروژل (به دلیل خاصیت ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی) روند بهبود زخم و تسکین سوزش پوست را در مطالعات بالینی تسریع کرده است. این خاصیت آن را برای فرمولاسیونهای ترمیمکننده پوست ارزشمند میسازد.
افراد با سابقه آلرژی به گیاهان خانواده بقولات (Fabaceae/Leguminosae) باید پیش از استفاده گسترده، تست پچ انجام دهند.
بر اساس گزارش نهایی کمیته بررسی ایمنی مواد آرایشی (CIR)، عصاره برگ شیرینبیان در غلظتها و شیوههای رایج مصرف در محصولات آرایشی ایمن ارزیابی شده است. با این حال، دادههای اختصاصی محدودی درباره ایمنی مصرف در دوران بارداری و شیردهی برای فرم عصاره برگ (در تمایز از عصاره ریشه) موجود است؛ بنابراین مصرف محتاطانه توصیه میشود.
در صورت مصرف همزمان با ماده فعال قوی روشنکننده مانند هیدروکینون، توجه به احتمال تحریک پوستی ضروری است.
عصاره برگ گلیسیریزا گلابرا از برگهای گیاه شیرینبیان (Glycyrrhiza glabra)، گیاهی علفی و چندساله از خانواده بقولات (Leguminosae)، استخراج میشود. این ماده در پایگاه رسمی CosIng اتحادیه اروپا با شماره CAS 84775-66-6 و شماره EC 283-895-2 ثبت شده و عملکرد اصلی آن در فرمولاسیونهای آرایشی، نرمکنندگی و تسکین پوست (Skin Conditioning) است.
شیرینبیان به طور سنتی از هزاران سال پیش در طب سنتی چین، ایران و یونان باستان برای درمان بیماریهای پوستی، گوارشی و تنفسی استفاده میشده است. برخلاف عصاره ریشه شیرینبیان که به دلیل حضور بالای گلابریدین و لیکوئیریتین بیشتر برای خاصیت روشنکنندگی شناخته میشود، عصاره برگ ترکیب فیتوشیمیایی متفاوتی دارد و عمدتاً حاوی فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک با تمرکز بر خاصیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی است.
این تفاوت ترکیبی اهمیت دارد زیرا بسیاری از مطالعات علمی موجود روی «عصاره ریشه» یا ترکیبات مجزای شیرینبیان مانند گلیسیریزین و گلابریدین انجام شدهاند؛ نه اختصاصاً روی عصاره برگ. بنابراین در بیان ادعاهای علمی برای این ماده باید همواره به این تمایز توجه شود.
مکانیسم اصلی اثرگذاری ترکیبات شیرینبیان روی پوست، مهار مسیرهای التهابی سلولی است. مطالعات نشان دادهاند گلیسیریزیک اسید موجود در شیرینبیان با مهار فعالسازی مسیر NF-κB و کاهش ترشح سیتوکینهای پیشالتهابی مانند IL-1β، IL-6 و TNF-α، پاسخ التهابی پوست را کاهش میدهد. این مکانیسم توضیح میدهد چرا عصارههای شیرینبیان در تسکین قرمزی و حساسیت پوستی مؤثر هستند.
از منظر آنتیاکسیدانی، گلیسیریزیک اسید در مدلهای سلولی کراتینوسیت انسانی، افزایش گونههای فعال اکسیژن (ROS) ناشی از پرتو UV-B را مهار کرده و مسیرهای آپوپتوز میتوکندریایی را متعادل میکند. همچنین، این ترکیب با مهار فعالسازی کینازهای p38 و JNK، بیان COX-2 و انتقال هستهای NF-κB، از آسیب اکسیداتیو ناشی از نور خورشید محافظت میکند.
ضمنا بررسیهای محاسباتی (in silico) نشان میدهند ترکیبات فلاونوئیدی شیرینبیان مانند گلوکولیکوئیریتین آپیوزید پتانسیل بالایی در اتصال به گیرندههای التهابی و آنتیاکسیدانی دارند که میتواند به بهبود بافت پوست و کاهش نشانگرهای چروک کمک کند.
شیرینبیان طیف گستردهای از فواید پوستی دارد که بیشتر آنها از مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی به دست آمدهاند.
تسکین التهاب و قرمزی: در مطالعهای روی هیدروژل حاوی عصاره شیرینبیان، کاهش معنادار التهاب، قرمزی، درد و سوزش پوستی بین روز سوم تا پانزدهم درمان ثبت شد. این ویژگی، شیرینبیان را گزینهای مناسب برای پوست حساس و ملتهب میسازد.
محافظت در برابر فوتوداماژ: پژوهشی در کشور کره نشان داده است که عصاره شیرینبیان به صورت وابسته به دوز، تشکیل CPD (نشانگر آسیب DNA ناشی از UVB) را در کراتینوسیتهای پوستی کاهش داده و بیان ژنهای ترمیم DNA را افزایش میدهد. این خاصیت آن را به ترکیبی مکمل ارزشمند در کنار ضدآفتاب تبدیل میکند.
کمک به آکنه التهابی: فلاونوئیدهای شیرینبیان با مهار مسیر PI3K-Akt و تعدیل میکروبیوم پوستی، در کاهش آکنه ولگاریس و هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب (PIH) مؤثر گزارش شدهاند. این اثر معمولاً در کنار ترکیباتی مانند نیاسینامید تقویت میشود.
تعادل سیستم ایمنی پوست: در مدلهای حیوانی درماتیت آتوپیک، گلیسیریزیک اسید با کاهش سطح IgE سرم و کاهش نفوذ ماستسلها به ضایعات پوستی، علائم اگزما و التهاب مزمن پوستی را بهبود بخشیده است.
عصاره برگ شیرینبیان معمولاً در غلظتهای ۰.۵ تا ۲ درصد در فرمولاسیونهای مختلفی از جمله تونرهای آبرسان، سرمهای تسکیندهنده، کرمهای مرطوبکننده و ماسکهای ورقهای استفاده میشود. این ماده معمولاً به صورت محلول در آب یا گلیسیرین عرضه شده و پایداری خوبی در دامنه pH ۴ تا ۷ دارد.
در فرمولاسیون سرمهای تسکیندهنده، این عصاره اغلب همراه با سنتلا آسیاتیکا یا آلانتوئین به کار میرود تا اثر آبرسانی و کاهش قرمزی تقویت شود. غلظتهای بالاتر (تا ۲۰٪ در بررسیهای آزمایشگاهی) عمدتاً در مطالعات فرمولاسیون ضدآفتاب برای افزایش SPF بررسی شدهاند؛ نه در محصولات مصرفی رایج.
این عصاره معمولاً روزی یک تا دو بار (صبح و شب) پس از شستوشوی صورت و پیش از مرطوبکننده استفاده میشود. به دلیل ماهیت تسکیندهنده و کمخطر آن، مناسب استفاده روزانه در بلند مدت است.
شیرینبیان به خوبی با ویتامین C، نیاسینامید و اسید هیالورونیک همراه میشود و میتواند اثر آبرسانی و روشنکنندگی این ترکیبات را تقویت کند. برخی متخصصان پوست توصیه میکنند استفاده همزمان آن با رتینول یا هیدروکینون با احتیاط بیشتری انجام شود تا خطر تحریک پوستی به حداقل برسد.
کمیته بررسی ایمنی مواد آرایشی (CIR) در گزارش نهایی خود درباره خانواده گلیسیریزا، استفاده از عصارههای شیرینبیان از جمله فرم برگ را در غلظتها و شیوههای رایج مصرف در محصولات آرایشی ایمن ارزیابی کرده است. عوارض جانبی گزارش شده محدود و عمدتاً به واکنشهای حساسیتی نادر در افراد مستعد آلرژی به گیاهان خانواده بقولات مربوط میشود.
با این حال، لازم به ذکر است که بخش عمده شواهد علمی موجود برای اثرات ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی شیرینبیان، از مطالعات آزمایشگاهی (in vitro) و حیوانی حاصل شده و کارآزماییهای بالینی کنترل شده گسترده روی انسان به طور خاص برای فرم «عصاره برگ» محدود است. بنابراین ادعاهای بیان شده باید با احتیاط علمی و در چارچوب شواهد موجود تفسیر شوند.
عصاره برگ گلیسیریزا گلابرا (شیرینبیان) ترکیبی گیاهی با خاصیت نرمکنندگی، آبرسانی و ضدالتهابی است که در پایگاه CosIng اتحادیه اروپا بهعنوان Skin Conditioning طبقهبندی شده است.
این عصاره از برگ گیاه به دست میآید و از نظر ترکیب فیتوشیمیایی با عصاره ریشه همین گیاه متفاوت است.
خیر، این ماده نه اسید و نه ویتامین است، بلکه یک عصاره گیاهی مخلوط از فلاونوئیدها و ترکیبات تریترپنوئیدی است.
این عصاره معمولاً در تونرها، سرمهای تسکیندهنده، کرمهای مرطوبکننده و ماسکهای ورقهای با غلظت ۰.۵ تا ۲ درصد استفاده میشود.
بله، مطالعات نشان دادهاند این عصاره اثر تسکیندهنده و ضدالتهابی قابل توجهی بر پوستهای ملتهب و حساس دارد و پوست به خوبی با آن هماهنگ میشود.
بله، فلاونوئیدهای موجود در شیرینبیان با تعدیل میکروبیوم پوستی و مهار مسیرهای التهابی در بهبود آکنه ولگاریس مؤثر گزارش شدهاند.
افراد با سابقه حساسیت به گیاهان خانواده بقولات (Fabaceae) باید پیش از استفاده تست پچ انجام دهند و در صورت بروز واکنش، مصرف را متوقف کنند.
این عصاره در هر دو نوبت صبح و شب قابل استفاده است و معمولاً پس از تونر و پیش از مرطوبکننده در روتین قرار میگیرد.
با توجه به پروفایل ایمنی بالای این ماده، استفاده روزانه یک تا دو بار (صبح و شب) بلامانع است.
فرمولاسیونهای حاوی این عصاره (تونر، سرم، کرم) معمولاً از نوع بدونآبکشی (leave-on) هستند و نیازی به شستوشو ندارند.
بله، این دو ترکیب سازگار هستند و میتوانند اثر آنتیاکسیدانی و روشنکنندگی یکدیگر را تقویت کنند.
برخی متخصصان پوست توصیه میکنند استفاده همزمان آن با رتینول یا هیدروکینون با احتیاط بیشتری انجام شود تا خطر تحریک پوستی افزایش نیابد؛ بهتر است در نوبتهای جدا از هم استفاده شوند.
ترکیب با سنتلا آسیاتیکا، آلانتوئین یا پانتنول میتواند اثر تسکیندهندگی و کاهش قرمزی این عصاره را تقویت کند.
غلظت ۰.۵ تا ۲ درصد برای استفاده روزانه در محصولات leave-on مناسب و رایج است.
تونر برای آبرسانی سریع و اولیه مناسب است؛ در حالی که سرم غلظت بالاتری از ماده فعال را برای اثرگذاری عمیقتر ارائه میدهد. نهایتا انتخاب بستگی به نیاز پوستی شما دارد.
در مطالعات بالینی، کاهش قابل توجه التهاب و قرمزی معمولاً بین روز سوم تا پانزدهم استفاده مداوم مشاهده شده است؛ برای اثرات آبرسانی و تسکینی، نتایج معمولاً سریعتر از اثرات روشنکنندگی ظاهر میشوند.
اثرات این عصاره (تسکین التهاب، آبرسانی) وابسته به استفاده مستمر است و با توقف مصرف، به تدریج کاهش مییابد.
مصرف موضعی و در غلظت پایین معمولاً بیخطر تلقی میشود؛ اما مطالعات نشان دادهاند مصرف خوراکی گلیسیریزین با پیامدهای نامطلوب بارداری مرتبط است. بنابراین، مصرف موضعی محدود و مشورت با پزشک توصیه میشود.
عوارض جانبی این عصاره نادر و محدود به واکنشهای حساسیتی خفیف مانند قرمزی یا خارش در افراد مستعد است.
خیر، این عصاره به دلیل ماهیت تسکیندهنده و غیرلایهبردار خود، معمولاً باعث پرژینگ نمیشود.
عصاره ریشه به دلیل غلظت بالای گلابریدین، برای روشنکنندگی قویتر است؛ در حالی که عصاره برگ بیشتر برای آبرسانی و تسکین التهاب استفاده میشود.
خیر، این باور نادرست است. اثرات روشنکنندگی شیرینبیان (عمدتاً از عصاره ریشه) تدریجی است و معمولاً هشت تا دوازده هفته زمان میبرد و نتیجه فوری ندارد.
